Theo Báo Dân Việt, ngày 14/9 Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã gửi Thủ tướng Chính phủ báo cáo xác nhận 6 tỉnh, thành phố không tự cân đối được nguồn vật liệu xây dựng thông thường cho các công trình trọng điểm quốc gia giai đoạn 2026–2030. Riêng Hà Nội thiếu 272,25 triệu m³ đá, 320,19 triệu m³ cát và 243,88 triệu m³ đất san lấp — ba con số đủ lớn để tác động trực tiếp lên cường độ bám dính, module đàn hồi và khả năng chống thấm của hàng loạt kết cấu bê tông phía Bắc. Khi nguồn cung buộc phải điều phối liên tỉnh, cấu trúc hạt và độ sạch của vật liệu đầu vào trở thành biến số nguy hiểm nhất — quyết định sống còn của mọi giải pháp chống thấm gốc xi măng-polymer về sau.
Phân bổ nguồn đá, cát, đất theo báo cáo
Phương án điều phối cho Hà Nội được xác định cụ thể: Ninh Bình 50 triệu m³ đá, Phú Thọ 100 triệu m³, Thái Nguyên 50 triệu m³, Tuyên Quang 22 triệu m³, Thanh Hoá 30 triệu m³, Nghệ An 20,25 triệu m³; đất san lấp đảm nhận bởi Phú Thọ 70 triệu m³, Bắc Ninh 60 triệu m³, Ninh Bình 60 triệu m³, Thái Nguyên 34 triệu m³, Tuyên Quang 20 triệu m³. Nguồn cát được đề xuất khai thác từ Dự án nạo vét lòng dẫn sông Hồng, kết hợp thu hồi khoáng sản.
Hưng Yên thiếu 9,5 triệu m³ đá, 20 triệu m³ cát và 13,3 triệu m³ đất san lấp; toàn bộ phần đá sẽ do Ninh Bình đảm nhận, phần cát và đất san lấp còn lại được yêu cầu chủ động rà soát mỏ tại chỗ và làm việc với Quảng Ninh, Ninh Bình. Tây Ninh thiếu 15,6 triệu m³ cát san lấp; Vĩnh Long và Đồng Tháp mỗi tỉnh điều phối 2 triệu m³, phần còn lại ưu tiên nguồn cát sông và đất san lấp nội tỉnh để giảm áp lực vận chuyển xa.
Cảnh báo kỹ thuật khi vật liệu thay thế nhập cuộc
Cát vận chuyển xa — từ Đồng bằng sông Cửu Long ngược lên Tây Ninh hay từ lòng sông Hồng đưa vào chân công trường Hà Nội — thường mang theo tạp chất hữu cơ, bụi sét và muối sunfat vượt ngưỡng TCVN 7570:2006. Cát bẩn phá vỡ cân bằng nước–xi măng, làm giảm cường độ bám dính giữa vữa chống thấm và nền bê tông, đẩy nhanh hiện tượng mao dẫn ngược chỉ sau 1–2 mùa mưa. Đá từ nhiều mỏ khác nhau đồng nghĩa cốt liệu không đồng nhất, module đàn hồi cục bộ lệch chuẩn, dễ phát sinh ứng suất nhiệt–thủy khi đổ khối lớn, tạo vết nứt bề mặt — cánh cửa để nước xâm nhập và phá hủy lớp chống thấm từ bên trong.
Khuyến cáo thi công cứng rắn: lấy mẫu cát, đá tại đầu vào công trường theo lô 500 m³; kiểm tra hàm lượng bụi sét, chất hữu cơ, sunfat, chloride trước khi cấp phát; từ chối nghiệm thu lô vật liệu có mô-đun độ mịn lệch quá ±0,2 so với thiết kế cấp phối; bê tông khối lớn phải có phiếu thí nghiệm cường độ nén ở 7 và 28 ngày tuổi; lớp chống thấm chỉ được thi công khi ẩm độ bề mặt nền dưới 5%; mạch ngừng thi công xử lý bằng vữa polymer biến tính trước khi đổ lớp kế tiếp. Một con số lệch chuẩn — cũng đủ phá vỡ toàn bộ hệ chống thấm đã đầu tư hàng tỷ đồng.