Phụ gia bù co ngót: giải pháp chống nứt sàn cho ngày mai

Nó chỉ phản ánh một khả năng kỹ thuật: phần thể tích bê tông bị mất trong quá trình khô và phát nhiệt có thể được bù lại bằng sự trương nở được kiểm soát.

Nứt sàn bê tông do co ngót không xuất hiện ngẫu nhiên. Nó hình thành khi biến dạng bị cản trở. Bê tông muốn co lại nhưng bị giữ bởi cốt thép, cột, vách, dầm, nền liên kết hoặc chính ma sát với lớp bên dưới. Ứng suất kéo tăng dần. Khi vượt quá cường độ chịu kéo của bê tông, mặt sàn bị xé rách theo mạng nứt hoặc các đường nứt tập trung.

Phụ gia bù co ngót bê tông xử lý một phần cơ chế này. Không phải bằng cách làm bê tông miễn nhiễm với nứt. Phụ gia tạo ra sự giãn nở thể tích trong giai đoạn đóng rắn, qua đó bù lại phần co ngót khô và co ngót nhiệt. Nhưng hiệu quả cuối cùng phụ thuộc vào cấp phối, mức độ restraint, điều kiện dưỡng hộ và chất lượng thi công tại hiện trường.

Co ngót bê tông không phải một hiện tượng đơn lẻ

Trong hồ sơ bệnh lý công trình, cụm từ “bê tông bị co ngót” thường bị dùng quá rộng. Cần tách các cơ chế khác nhau. Mỗi cơ chế tạo ra hình thái nứt, thời điểm nứt và cách xử lý khác nhau.

Co ngót dẻo

Co ngót dẻo xuất hiện khi bề mặt bê tông mất nước nhanh trong lúc hỗn hợp chưa phát triển đủ cường độ. Nắng, gió, nhiệt độ bề mặt cao và độ ẩm thấp làm tốc độ bay hơi tăng. Nước bốc khỏi mặt sàn nhanh hơn lượng nước có thể di chuyển từ bên trong lên.

Vết nứt thường nhỏ, nông, phân bố không đều. Chúng có thể xuất hiện chỉ vài giờ sau khi đổ. Nếu mặt sàn bị gió lùa hoặc không được che chắn, vùng bê tông gần mép, góc và quanh chi tiết xuyên sàn thường chịu tổn thương trước.

Phụ gia bù co ngót không thay thế biện pháp kiểm soát co ngót dẻo. Khi bề mặt đã mất nước quá nhanh, sự giãn nở trong khối bê tông không thể khôi phục hoàn toàn lớp bề mặt đã bị khô và suy yếu. Cần kiểm soát thời điểm hoàn thiện, che phủ và bảo dưỡng ngay sau khi bê tông đủ điều kiện.

Co ngót khô

Co ngót khô phát triển sau khi bê tông đông kết, khi nước trong hệ mao dẫn tiếp tục thoát ra môi trường. Lượng hồ xi măng, tỷ lệ nước trên chất kết dính, độ ẩm môi trường và kích thước cấu kiện đều tác động đến mức biến dạng.

Bê tông có nhiều mao quản liên thông sẽ dễ mất nước hơn. Khi nước rút khỏi mao quản, lực mao dẫn tạo ra ứng suất kéo trong cấu trúc hồ xi măng. Mô đun đàn hồi tăng theo thời gian, trong khi khả năng thư giãn ứng suất không còn đủ để triệt tiêu biến dạng. Vết nứt bắt đầu phát triển.

Sàn diện tích lớn là khu vực nhạy cảm. Diện tích càng rộng, khoảng cách từ vùng trung tâm đến biên càng lớn. Khả năng giải phóng biến dạng bị hạn chế. Nếu không bố trí khe phù hợp, không kiểm soát cấp phối và không bảo dưỡng đủ thời gian, ứng suất tích lũy sẽ tìm đường phá hủy yếu nhất.

Co ngót nhiệt

Nhiệt thủy hóa làm khối bê tông nóng lên trong giai đoạn đầu. Sau đó, bê tông nguội dần. Nếu phần bên trong và bề mặt nguội với tốc độ khác nhau, gradient nhiệt hình thành. Biến dạng nhiệt bị cản trở sẽ tạo ra ứng suất kéo.

Vấn đề nghiêm trọng hơn trong các cấu kiện có chiều dày lớn, sàn công nghiệp, móng máy, bệ thiết bị hoặc vùng đổ bê tông liên tục với thể tích lớn. Bề mặt có thể nguội và co lại trong khi lõi vẫn nóng. Chênh lệch biến dạng phá vỡ tính liên tục của khối bê tông.

Phụ gia bù co ngót có thể tham gia kiểm soát phần biến dạng thể tích, nhưng không tự động giải quyết bài toán nhiệt. Cần đánh giá nhiệt thủy hóa, trình tự đổ, thời gian nghỉ giữa các đợt, điều kiện che phủ và khả năng thoát nhiệt của cấu kiện.

Phụ gia bù co ngót chỉ có giá trị khi nó được đặt trong một hệ kiểm soát biến dạng hoàn chỉnh. Một bao phụ gia không thể sửa chữa cấp phối sai và quy trình bảo dưỡng bị phá vỡ.

Cơ chế hóa học: tạo giãn nở để bù phần thể tích bị mất

Phụ gia bù co ngót, còn gọi là phụ gia chống co ngót hoặc phụ gia nở bê tông, thường chứa các thành phần hóa học và khoáng vật có khả năng tạo ra sự trương nở trong quá trình đóng rắn. Một số hệ sử dụng oxit canxi, clinker xi măng hoặc các gốc vô cơ khác.

Khi phản ứng xảy ra trong môi trường xi măng và có đủ nước, sản phẩm phản ứng tạo ra sự gia tăng thể tích có kiểm soát. Trong bê tông bị hạn chế biến dạng, sự giãn nở này tạo ra trạng thái ứng suất có lợi, thường được mô tả là ứng suất nén trước trong khối bê tông.

Cơ chế có thể được phân tích theo chuỗi nguyên nhân – kết quả:

• Bê tông bắt đầu mất nước và phát sinh co ngót.
• Phụ gia tạo sự trương nở trong giai đoạn đóng rắn theo đặc tính của hệ vật liệu.
• Cốt thép và các liên kết xung quanh cản trở một phần sự giãn nở tự do.
• Lực tương tác giữa bê tông và cốt thép hình thành trạng thái nén trong khối.
• Khi bê tông tiếp tục co ngót, một phần biến dạng được triệt tiêu bởi lượng giãn nở đã tạo ra trước đó.
• Ứng suất kéo do co ngót giảm xuống, nguy cơ hình thành vết nứt được kiểm soát tốt hơn.

Điểm quyết định nằm ở hai chữ kiểm soát. Giãn nở tự do quá nhỏ sẽ không đủ bù co ngót. Giãn nở quá lớn lại tạo ra ứng suất nội sinh, làm phát sinh nứt hoặc phá vỡ vùng bê tông yếu. Vì vậy, phụ gia không được sử dụng theo tư duy tăng liều để tăng hiệu quả.

Sự hiện diện của nước trong giai đoạn đầu cũng có tính quyết định. Nếu bê tông khô sớm, phản ứng trương nở bị suy giảm. Lớp bề mặt có thể co ngót trước khi cơ chế bù thể tích phát huy đầy đủ. Đây là lý do bảo dưỡng không phải công đoạn phụ trợ. Nó là điều kiện phản ứng của chính hệ phụ gia.

Hệ số co ngót 0,035% cần được hiểu như thế nào?

Mức khoảng 0,035% thường được dùng như một mục tiêu kiểm soát hệ số co ngót trong các giải pháp bê tông bù co ngót. Con số này cần được đọc đúng bản chất.

Nó không phải một thông số mặc định áp dụng cho mọi loại xi măng, cốt liệu, mác bê tông và điều kiện môi trường. Không thể lấy một giá trị tham khảo rồi suy ra rằng mọi sàn đều đạt cùng mức ổn định thể tích. Kết quả phụ thuộc vào hệ vật liệu thực tế và phương pháp thử.

Trong công trình, cần phân biệt ba khái niệm:

Một mẫu có co ngót tự do thấp chưa chắc cho kết quả tương tự trong sàn thực tế. Ngược lại, một hệ có khả năng giãn nở rõ rệt vẫn có thể nứt nếu cốt thép phân bố không phù hợp, khe co giãn bị khóa hoặc bề mặt mất nước quá nhanh.

Cần đánh giá đồng thời:

• Tỷ lệ nước trên chất kết dính và lượng hồ xi măng.
• Loại xi măng, nguồn cốt liệu và cấp phối sử dụng tại trạm trộn.
• Sự tương thích giữa phụ gia bù co ngót và phụ gia giảm nước.
• Mức độ hạn chế biến dạng do cột, vách, dầm, móng và cốt thép.
• Tuổi bê tông tại thời điểm bắt đầu bảo dưỡng.
• Nhiệt độ, độ ẩm, tốc độ gió và điều kiện che phủ.
• Chiều dày sàn và khoảng cách giữa các khe kiểm soát.
• Yêu cầu chống thấm, chống bụi và độ bền bề mặt sau khi hoàn thiện.

Nếu thiếu dữ liệu thử nghiệm, không nên quy đổi hệ số 0,035% thành cam kết chống nứt cho toàn bộ công trình. Đó là cách diễn giải sai và có thể dẫn đến quyết định cấp phối nguy hiểm.

Sàn diện tích lớn: nơi phụ gia phát huy đúng vai trò

Sàn bê tông diện tích lớn thường có ít khe chia cắt hơn, chiều dài biến dạng lớn hơn và yêu cầu sử dụng khắt khe hơn. Trung tâm thương mại, nhà hàng tiệc cưới, nhà máy công nghiệp, kho hàng và các khu vực cần chống thấm cao đều có thể gặp bài toán này.

Các vị trí thường được xem xét sử dụng bê tông bù co ngót gồm:

• Sàn có diện tích liên tục lớn, khó bố trí khe theo điều kiện kiến trúc.
• Vùng chân cột, nơi biến dạng của sàn bị tập trung và truyền vào liên kết đứng.
• Khu vực quanh bu lông neo, bệ máy và chi tiết chôn sẵn.
• Khe co giãn hoặc vùng chuyển tiếp giữa các đợt đổ bê tông.
• Sàn yêu cầu hạn chế đường nứt để bảo vệ lớp chống thấm phía trên hoặc phía dưới.
• Vùng sửa chữa, trám bù có nguy cơ co ngót khác biệt so với bê tông cũ.
• Kết cấu cần duy trì độ đặc chắc để giảm đường dẫn nước qua mao quản.

Tuy nhiên, “sàn lớn” không đồng nghĩa với “đổ một mạch không cần khe”. Khe co giãn, khe kiểm soát và trình tự đổ vẫn phải được thiết kế theo hình học và điều kiện chịu lực. Phụ gia bù co ngót không được dùng để hợp thức hóa việc loại bỏ các chi tiết cấu tạo cần thiết.

Chân cột và vùng giao cắt kết cấu

Chân cột là nơi thường có sự khác biệt về độ cứng giữa các vùng bê tông. Tấm sàn có thể co ngót theo mặt phẳng, trong khi cột và vách giữ lại một phần chuyển vị. Ứng suất kéo tích tụ quanh vùng liên kết.

Nếu cấp phối có độ sụt cao do tăng nước tại hiện trường, lớp hồ yếu quanh cốt thép sẽ làm giảm cường độ bám dính. Khi bê tông co ngót, lực truyền giữa cốt thép và bê tông không còn phân bố đều. Nứt có thể phát triển từ vùng chân cột ra các dải sàn xung quanh.

Bê tông bù co ngót cần được đặt trong một hệ phối hợp gồm cấp phối ổn định, cốt thép cấu tạo, đầm rung, hoàn thiện mặt và bảo dưỡng. Chỉ đưa phụ gia vào máy trộn nhưng giữ nguyên các lỗi còn lại sẽ không tạo ra kết quả đáng tin cậy.

Bu lông neo và bệ thiết bị

Khu vực bu lông neo chịu tác động của rung động, tải trọng cục bộ và co ngót không đồng đều giữa bê tông mới với kết cấu cũ. Vữa hoặc bê tông bù co ngót được sử dụng để hạn chế khoảng rỗng và duy trì tiếp xúc quanh chi tiết neo.

Tại đây, độ chảy, khả năng lấp đầy, cường độ bám dính và mô đun đàn hồi cần được xem xét cùng nhau. Vật liệu quá cứng nhưng bám dính kém có thể tách khỏi nền. Vật liệu co ngót nhiều sẽ tạo khe hở quanh bu lông. Vật liệu trương nở quá mức có thể gây ứng suất cục bộ và phá hủy vùng bao quanh.

Sàn yêu cầu chống thấm

Nước không cần một lỗ rỗng lớn để xâm nhập. Hệ mao dẫn liên thông, vết nứt nhỏ và mạch ngừng thi công đều có thể trở thành đường dẫn. Khi sàn chịu áp lực nước hoặc chu kỳ ướt – khô, các đường nứt ban đầu sẽ mở rộng theo thời gian.

Phụ gia bù co ngót giúp duy trì ổn định thể tích và tăng độ đặc chắc nếu được sử dụng đúng. Nhưng chống thấm là bài toán của toàn hệ thống. Cần kiểm soát:

• Độ liên tục của bê tông.
• Vị trí và cấu tạo mạch ngừng.
• Chi tiết xuyên sàn.
• Khe co giãn và vật liệu trám khe.
• Chiều dày lớp bảo vệ cốt thép.
• Chế độ bảo dưỡng sau khi đổ.
• Lớp chống thấm phủ hoặc màng chống thấm đi kèm.

Một vết nứt được hạn chế vẫn cần được đánh giá nếu nó nằm tại vùng có áp lực nước. Không thể dùng phụ gia để thay thế chi tiết chống thấm bị thiếu.

Phụ gia bù co ngót và phụ gia giảm nước: không được trộn theo cảm tính

Trong bê tông tươi, phụ gia giảm nước giúp giảm lượng nước trộn hoặc duy trì độ sụt trong thời gian vận chuyển. Phụ gia hỗ trợ bơm giúp hỗn hợp di chuyển qua đường ống ổn định hơn. Phụ gia đông kết nhanh rút ngắn thời gian phát triển cường độ ban đầu. Mỗi hệ tác động lên một nhóm tính chất khác nhau.

Khi phối hợp với phụ gia bù co ngót, nguy cơ chính là thay đổi động học đóng rắn và trạng thái nước trong hỗn hợp. Phụ gia giảm nước thế hệ mới có thể làm thay đổi độ chảy, thời gian duy trì độ sụt và tốc độ phản ứng của xi măng. Không thể khẳng định mức độ giãn nở tuyệt đối khi kết hợp mọi hệ phụ gia nếu chưa có thử nghiệm tương thích.

Một cấp phối được xem là có cơ sở cần trải qua các bước:

1. Xác định mục tiêu về độ sụt, thời gian vận chuyển, cường độ và biến dạng.

2. Chọn loại xi măng, cốt liệu và hàm lượng chất kết dính thực tế.

3. Xác định phụ gia bù co ngót theo tài liệu kỹ thuật của nhà sản xuất.

4. Thử nghiệm riêng với hệ phụ gia giảm nước đang dùng tại trạm trộn.

5. Kiểm tra độ sụt, thời gian đông kết, khả năng bơm và hiện tượng phân tầng.

6. Theo dõi cường độ bê tông ở các tuổi cần thiết.

7. Đánh giá biến dạng co ngót và khả năng giãn nở trong điều kiện dưỡng hộ tương ứng.

8. Chỉ phê duyệt cấp phối sau khi kết quả đáp ứng yêu cầu thiết kế và điều kiện thi công.

Sai lầm phổ biến là kiểm tra cường độ nén nhưng bỏ qua biến dạng. Bê tông có thể đạt cường độ yêu cầu nhưng vẫn co ngót lớn. Cường độ nén không thay thế cho kiểm tra ổn định thể tích.

Quá liều: khi giải pháp phục hồi biến thành lực phá hủy

Phụ gia bù co ngót không vận hành theo nguyên tắc càng nhiều càng tốt. Liều lượng vượt kiểm soát có thể tạo ra lực giãn nở lớn bên trong khối bê tông. Khi bê tông chưa đủ cường độ, cấu trúc hồ xi măng không chịu được ứng suất nội sinh. Vi nứt hình thành. Sau đó, nước và tác nhân môi trường tiếp tục mở rộng vùng tổn thương.

Cơ chế phá hủy thường diễn ra theo chuỗi:

• Hàm lượng thành phần trương nở tăng vượt mức cấp phối.
• Tốc độ và mức độ giãn nở không còn phù hợp với cường độ bê tông tại cùng thời điểm.
• Vùng bị cản trở mạnh phát sinh ứng suất cục bộ.
• Liên kết giữa hồ xi măng và cốt liệu bị suy yếu.
• Vi nứt phát triển thành nứt nhìn thấy được hoặc vùng rỗng bên trong.
• Độ bền, độ đặc chắc và khả năng chống thấm suy giảm.

Hậu quả không nhất thiết xuất hiện ngay sau tháo cốp pha. Một số hư hỏng chỉ lộ rõ sau chu kỳ nhiệt, rung động hoặc thấm ướt kéo dài. Vì vậy, không thể đánh giá phụ gia chỉ bằng quan sát bề mặt trong ngày đầu.

Không nên tự ý tăng liều lượng để bù cho:

• Cấp phối có nước trộn quá cao.
• Bê tông bị mất độ sụt trong quá trình vận chuyển.
• Công trường bảo dưỡng chậm.
• Sàn không bố trí đủ khe kiểm soát.
• Mặt nền bên dưới gây ma sát lớn.
• Thời tiết nóng, khô và có gió.
• Công tác đầm rung không đạt yêu cầu.

Mỗi nguyên nhân có cơ chế riêng. Tăng phụ gia để xử lý tất cả là cách chuyển lỗi thi công thành rủi ro kết cấu.

Một cấp phối đạt cường độ nhưng không kiểm soát biến dạng vẫn có thể để lại đường nứt. Bê tông không chỉ bị phá hủy bởi tải trọng; nó còn bị phá hủy bởi chuyển vị bị khóa.

Bảo dưỡng: điều kiện để phản ứng bù co ngót hoàn tất

Trong giai đoạn đầu, bê tông cần đủ nước để xi măng thủy hóa và hệ phụ gia phát triển sự trương nở theo thiết kế. Nếu bề mặt bị khô, phản ứng bị gián đoạn. Lớp ngoài co lại trước. Mạng mao quản mở rộng. Cường độ bề mặt giảm.

Bảo dưỡng phải bắt đầu sau khi bề mặt đạt trạng thái phù hợp, không làm rửa trôi hồ xi măng nhưng cũng không để nước bốc hơi tự do. Phương pháp sử dụng phụ thuộc vào điều kiện công trình, loại bề mặt và yêu cầu hoàn thiện.

Các điểm thường bị bỏ qua gồm:

• Chờ quá lâu mới phủ bảo dưỡng.
• Dùng màng phủ không kín tại mép và góc.
• Tưới nước không đều, tạo chu kỳ khô – ướt đột ngột.
• Để gió lùa trực tiếp qua mặt sàn.
• Tháo cốp pha sớm làm thay đổi điều kiện mất nước.
• Đưa tải thi công lên sàn khi bê tông chưa đạt trạng thái cần thiết.
• Cắt khe quá muộn, khi ứng suất co ngót đã vượt ngưỡng chịu kéo.
• Để nhiệt độ bề mặt và lõi chênh lệch lớn trong cấu kiện dày.

Bảo dưỡng không làm bê tông “không co”. Nó làm chậm mất nước, hỗ trợ thủy hóa và duy trì điều kiện để sự bù co ngót diễn ra đồng đều hơn.

Cách dùng phụ gia bù co ngót phải bắt đầu từ trạm trộn

Phụ gia dạng bột như Sika Intraplast Z-HV thường được đóng gói thương mại ở quy cách bao 18 kg. Một số dòng phụ gia bột khác có thể có quy cách 10 kg, 18 kg hoặc 25 kg. Quy cách bao chỉ phục vụ logistics. Nó không phải căn cứ để suy ra liều dùng cho một mẻ bê tông.

Tại trạm trộn, phụ gia cần được lưu kho khô, tránh hút ẩm và tránh để bao rách. Vật liệu đã vón cục hoặc biến đổi trạng thái phải được đánh giá trước khi đưa vào sản xuất. Không đổ phụ gia theo ước lượng bằng mắt. Không chia bao tùy tiện nếu chưa có quy trình cân định lượng.

Trình tự cấp liệu phải thống nhất với tài liệu kỹ thuật của sản phẩm và kết quả thử nghiệm cấp phối. Việc đưa phụ gia vào quá sớm hoặc quá muộn có thể làm thay đổi khả năng phân tán trong hỗn hợp. Nếu phụ gia không phân tán đều, sự giãn nở không đồng nhất sẽ xuất hiện trong cùng một sàn.

Cần lưu hồ sơ cho từng mẻ:

• Mã cấp phối và loại bê tông.
• Khối lượng xi măng, cốt liệu, nước và từng loại phụ gia.
• Thời điểm bắt đầu trộn.
• Độ sụt tại trạm và tại công trường.
• Thời gian vận chuyển.
• Nhiệt độ hỗn hợp nếu có yêu cầu kiểm soát.
• Vị trí đổ và điều kiện thời tiết.
• Biện pháp bảo dưỡng thực tế.
• Kết quả lấy mẫu và các bất thường trong quá trình đổ.

Hồ sơ này có giá trị khi cần truy nguyên nguyên nhân nứt. Không có dữ liệu cấp phối, việc giám định thường bị đẩy về phỏng đoán.

Lựa chọn sản phẩm: nhìn vào hệ vật liệu, không chỉ nhìn vào tên gọi

Trên thị trường có nhiều sản phẩm được gọi là phụ gia chống co ngót, phụ gia bù co ngót hoặc phụ gia nở bê tông. Tên thương mại không cho biết đầy đủ cơ chế, điều kiện sử dụng và giới hạn kỹ thuật.

Khi lựa chọn, cần đặt sản phẩm vào đúng bối cảnh:

• Dùng cho bê tông kết cấu, vữa không co ngót hay vữa sửa chữa.
• Dùng trong sàn diện tích lớn, bệ máy, chân cột hay khe liên kết.
• Dùng cùng loại xi măng nào.
• Có tương thích với phụ gia giảm nước hiện hữu hay không.
• Yêu cầu về thời gian đông kết và độ sụt.
• Điều kiện bảo dưỡng tại công trường.
• Mức độ hạn chế biến dạng của khu vực thi công.
• Yêu cầu chống thấm, cường độ bám dính và mô đun đàn hồi.
• Phương pháp kiểm soát liều lượng tại trạm trộn.

Sika Intraplast Z-HV thuộc nhóm sản phẩm chuyên dụng cho vữa và bê tông. Nhưng không nên coi việc chọn đúng thương hiệu là đã hoàn tất thiết kế. Sản phẩm chính hãng chỉ là điều kiện đầu vào. Cấp phối, định lượng, tương thích và thi công mới quyết định kết quả.

Trong các vùng sửa chữa, cần phân biệt bê tông bù co ngót với vữa không co ngót đóng bao. Hai vật liệu có thể cùng phục vụ mục tiêu lấp đầy và hạn chế khe hở, nhưng đặc tính cốt liệu, độ chảy, cường độ bám dính và mô đun đàn hồi không giống nhau. Dùng sai vật liệu sẽ tạo ra biến dạng khác biệt tại mặt tiếp giáp.

Những dấu hiệu cho thấy sàn đang bị co ngót có kiểm soát kém

Không phải mọi vết nứt trên sàn đều do phụ gia không hiệu quả. Cần đọc hình thái, vị trí và thời điểm xuất hiện.

Một số dấu hiệu cần được phân tích:

• Vết nứt chân chim nông, dày đặc trên bề mặt thường liên quan đến mất nước nhanh và lớp hồ yếu.
• Vết nứt kéo dài từ góc cột ra sàn có thể liên quan đến biến dạng bị cản trở tại liên kết.
• Vết nứt chạy gần song song với mép sàn thường cần kiểm tra bố trí cốt thép và điều kiện biên.
• Vết nứt tập trung tại mạch ngừng có thể liên quan đến xử lý bề mặt, làm sạch và liên kết giữa hai đợt đổ.
• Vết nứt quanh bu lông neo hoặc bệ máy cần kiểm tra độ đặc chắc, khả năng lấp đầy và tải trọng rung.
• Vết nứt mở rộng theo chu kỳ ướt – khô cần được đánh giá cùng đường thấm và tình trạng vật liệu trám.
• Nứt xuất hiện sau khi cắt khe muộn có thể cho thấy ứng suất co ngót đã phát triển trước khi khe làm việc.

Việc xử lý bề mặt bằng vật liệu phủ chỉ che dấu đường nứt nếu nguyên nhân biến dạng vẫn còn. Với khu vực chống thấm, cần xác định nứt đang hoạt động hay đã ổn định, xuyên suốt hay chỉ ở lớp mặt, có liên quan đến mạch ngừng hay không. Sau đó mới chọn phương án bơm, trám, phủ hoặc gia cường.

Phụ gia bù co ngót không thay thế thiết kế kết cấu

Cốt thép kiểm soát nứt, khe co giãn, khe thi công, lớp bảo vệ, điều kiện nền và trình tự đổ vẫn giữ vai trò độc lập. Phụ gia chỉ tác động lên một phần cơ chế biến dạng của bê tông.

Cần tránh bốn cách hiểu sai:

1. Dùng phụ gia để bỏ qua khe co giãn.

Khe được thiết kế để giải phóng chuyển vị. Phụ gia không làm mất nhu cầu chuyển vị đó.

2. Tăng phụ gia để bù cấp phối nhiều nước.

Nước dư làm tăng mao quản và co ngót. Tăng chất trương nở không xóa được cấu trúc rỗng đã hình thành.

3. Dùng cường độ nén thay cho kiểm tra co ngót.

Cường độ là một chỉ tiêu cơ học. Co ngót là bài toán biến dạng và restraint.

4. Đổ bê tông bù co ngót nhưng không bảo dưỡng.

Khi điều kiện nước bị phá vỡ, khả năng phát triển phản ứng và duy trì độ đặc chắc cũng bị phá vỡ theo.

Một công trình chống nứt tốt phải kiểm soát từ thiết kế đến nghiệm thu. Không có công đoạn nào đủ sức che lấp sai lệch nghiêm trọng của công đoạn trước.

Kết luận: kiểm soát biến dạng trước khi nó trở thành hư hỏng

Phụ gia bù co ngót bê tông là giải pháp có cơ sở kỹ thuật để giảm tác động của co ngót khô và co ngót nhiệt. Cơ chế chính là tạo sự trương nở thể tích có kiểm soát trong quá trình đóng rắn, từ đó bù một phần thể tích bị mất và giảm ứng suất kéo trong bê tông bị hạn chế biến dạng.

Mức hệ số co ngót khoảng 0,035% là thông số tham khảo có giá trị định hướng. Không được biến nó thành cam kết áp dụng chung cho mọi công trình. Cấp phối thực tế phải được thử nghiệm. Liều lượng phải theo tài liệu kỹ thuật và sự tương thích tại trạm trộn. Bảo dưỡng phải được tổ chức như một phần của phản ứng vật liệu, không phải thủ tục sau cùng.

Các sàn lớn, vùng chân cột, bu lông neo, bệ máy, khe chuyển tiếp và kết cấu yêu cầu chống thấm là những vị trí có thể hưởng lợi từ bê tông bù co ngót. Nhưng lợi ích chỉ xuất hiện khi sự giãn nở được đặt đúng thời điểm, đúng mức và trong một hệ kết cấu có khả năng tiếp nhận nó.

Khuyến cáo thi công phải rõ ràng: không tự ý tăng liều, không bỏ qua thí nghiệm cấp phối, không rút ngắn bảo dưỡng và không dùng phụ gia để che giấu lỗi thiết kế. Vết nứt được ngăn chặn từ cơ chế. Không phải từ lớp phủ hoàn thiện sau khi kết cấu đã bị phá hủy.