Phụ gia hỗ trợ bơm: lời giải khi bê tông dùng cát nghiền

Kết quả là độ sụt suy giảm, tính công tác bị phá vỡ, áp lực bơm tăng và nguy cơ nghẹt ống xuất hiện ngay tại những vị trí dòng chảy đổi hướng.

Đây không phải lỗi riêng của máy bơm. Cũng không thể xử lý bằng cách tùy tiện đổ thêm nước vào mẻ trộn. Nước làm hỗn hợp mềm hơn trong thời gian ngắn, nhưng đồng thời làm tăng tỷ lệ nước-xi măng, tạo phân tầng, tách nước và kéo giảm cường độ bê tông. Với bê tông cát nghiền, phương án đúng phải tác động vào tính linh động của hỗn hợp bằng phụ gia hóa học, đồng thời hiệu chỉnh cấp phối theo đặc tính thực tế của cát.

Phụ gia hỗ trợ bơm bê tông cát nhân tạo vì vậy không phải chất sửa lỗi tức thời. Đó là một thành phần trong hệ thống kiểm soát ma sát, độ dẻo, lượng nước và khả năng duy trì độ sụt của bê tông.

Thách thức từ hình học của cát nghiền trong bê tông bơm

Cát tự nhiên thường có hạt tương đối tròn và bề mặt ít gồ ghề hơn. Cát nghiền có nguồn gốc từ quá trình đập đá nên cấu trúc hạt khác hẳn. Các cạnh sắc làm tăng ma sát giữa hạt với hạt. Bề mặt nhám giữ lại nhiều nước và hồ xi măng trên lớp bao quanh hạt. Khi cấp phối thiếu hồ hoặc thiếu hạt mịn phù hợp, hỗn hợp không còn khả năng trượt đều trong ống.

Cơ chế phá hoại thường diễn ra theo chuỗi:

• Hạt cát góc cạnh khóa vào nhau, tạo ma sát nội lớn.
• Hạt mịn tăng diện tích bề mặt cần được hồ xi măng bao phủ.
• Một phần nước trộn bị giữ lại trên bề mặt hạt, làm giảm lượng nước tự do tạo độ linh động.
• Độ sụt giảm nhanh trong quá trình vận chuyển và chờ bơm.
• Hỗn hợp mất tính liên tục, xuất hiện vùng đặc, vùng khô hoặc vùng thiếu hồ.
• Áp lực bơm tăng, dòng bê tông di chuyển không ổn định.
• Vị trí co, cút, van hoặc đoạn ống đứng trở thành điểm tích tụ vật liệu.
• Nghẹt bơm xảy ra khi lực đẩy không còn thắng được ma sát và lực cản trong đường ống.

Trong bê tông tươi, độ sụt không chỉ là một con số kiểm tra tại trạm trộn. Nó phản ánh một phần khả năng biến dạng của hỗn hợp dưới tác động cơ học. Hai mẻ bê tông có cùng độ sụt ban đầu vẫn có thể cho khả năng bơm khác nhau nếu hình dạng hạt, tỷ lệ hạt mịn, lượng hồ và tốc độ mất độ sụt không giống nhau.

Cát nghiền có thể làm giảm cả độ sụt lẫn chất lượng hoàn thiện bề mặt bê tông xi măng. Bề mặt sau đổ có nguy cơ thô ráp, khó xoa, khó kín nếu hỗn hợp không đủ hồ bao phủ. Trong kết cấu có mật độ cốt thép cao, vấn đề nghiêm trọng hơn. Bê tông phải chảy qua khe hẹp, đi vòng quanh thanh thép và tiếp tục được bơm với áp lực ổn định. Hỗn hợp có ma sát nội cao sẽ bị cản, tạo rỗ hoặc hình thành vùng không được lèn chặt.

Bê tông cát nghiền bị nghẹt bơm không phải vì thiếu nước một cách đơn giản. Nguyên nhân nằm ở ma sát nội, hình học hạt và sự mất cân bằng giữa hồ xi măng với cốt liệu.

Vì sao tăng nước không phải phương án sửa chữa

Khi độ sụt giảm, phản ứng phổ biến tại công trường là bổ sung nước vào xe trộn. Cách làm này có thể tạo cảm giác hỗn hợp dễ chảy hơn, nhưng sự phục hồi chỉ nằm ở tính lưu động tức thời. Cấu trúc vật liệu bị trả giá bằng nhiều cơ chế khác:

• Tỷ lệ nước-xi măng tăng, làm suy giảm cường độ và độ đặc chắc sau đóng rắn.
• Hồ xi măng dư nước dễ co ngót hơn.
• Nước thừa có thể di chuyển lên bề mặt, tạo tách nước.
• Cốt liệu bị phân bố không đồng đều khi bơm.
• Bề mặt và vùng tiếp giáp cốt thép có nguy cơ yếu hơn.
• Chất lượng giữa các xe bê tông không còn đồng nhất.

Vấn đề càng rõ khi khối lượng xi măng trong cấp phối đã được tính toán cho một mục tiêu cường độ cụ thể. Một thay đổi nhỏ về nước không chỉ tác động đến độ sụt. Nó làm dịch chuyển toàn bộ trạng thái ứng suất, độ rỗng mao dẫn và mô đun đàn hồi của bê tông sau này.

Phụ gia siêu dẻo: giảm nước nhưng vẫn giữ độ linh động

Phụ gia siêu dẻo tác động trực tiếp vào khả năng phân tán của hạt xi măng. Khi các hạt xi măng phân tán tốt hơn, hồ xi măng có thể bao phủ cốt liệu hiệu quả hơn. Hỗn hợp đạt độ dẻo và tính công tác cao hơn mà không cần tăng lượng nước trộn tương ứng.

Đây là điểm then chốt khi sử dụng phụ gia hỗ trợ bơm bê tông cát nhân tạo. Mục tiêu không phải tạo ra một hỗn hợp thật loãng. Mục tiêu là tạo ra hỗn hợp có khả năng biến dạng, trượt qua đường ống và duy trì độ sụt trong thời gian cần thiết, trong khi tỷ lệ nước-xi măng vẫn được kiểm soát.

Phụ gia siêu dẻo có thể hỗ trợ:

• Giảm lượng nước trộn trong cùng một mục tiêu độ sụt.
• Tăng tính dẻo của hồ xi măng.
• Cải thiện khả năng bao phủ các hạt cát có bề mặt nhám.
• Duy trì tính công tác trong quá trình vận chuyển.
• Tăng khả năng bơm bê tông đi xa hoặc lên cao.
• Giảm nhu cầu bổ sung nước tùy tiện tại hiện trường.

Một số cấp phối bê tông dẻo có thể đạt độ sụt tới khoảng 200 mm khi sử dụng phụ gia siêu dẻo phù hợp. Tuy nhiên, độ sụt cao không đồng nghĩa với khả năng bơm an toàn. Nếu hỗn hợp đạt độ sụt lớn nhưng thiếu độ nhớt và thiếu cấu trúc hồ, cốt liệu có thể tách khỏi hồ trong quá trình bơm. Khi đó, độ linh động biểu kiến tăng nhưng tính ổn định bị phá hủy.

Cần phân biệt ba trạng thái thường bị đánh đồng:

Vì vậy, chất hỗ trợ bơm bê tông không thể được lựa chọn chỉ bằng cách nhìn vào độ sụt ban đầu. Cần theo dõi cả độ sụt sau vận chuyển, thời gian duy trì, độ đồng nhất khi xả và phản ứng của hỗn hợp trong đường ống.

Chất hỗ trợ bơm và vai trò của lớp hồ trong đường ống

Bê tông không trượt trong ống như một khối rắn đồng nhất. Trong điều kiện bơm, lớp vật liệu sát thành ống có vai trò quyết định. Khi lớp hồ xi măng và hạt mịn phân bố đủ, chúng tạo ra một vùng chuyển tiếp giúp giảm ma sát giữa hỗn hợp với thành ống. Phần lõi của dòng bê tông di chuyển phía trong vùng này.

Nếu cấp phối thiếu hạt mịn, lớp chuyển tiếp không liên tục. Nếu cát nghiền quá nhám và lượng hạt nhỏ quá lớn nhưng không được cân bằng bằng hồ, lớp này bị tiêu hao nhanh. Hỗn hợp sau đó tiếp xúc trực tiếp với thành ống. Lực cản tăng. Bơm phải tạo áp lực lớn hơn. Tại vị trí cút hoặc đoạn ống đứng, sự suy giảm vận tốc gây tích tụ cục bộ và có thể phát triển thành nút nghẹt.

Phụ gia hỗ trợ bơm, trong trường hợp phù hợp, giúp điều chỉnh tính dẻo và độ liên tục của hỗn hợp. Nó không thay thế xi măng, không sửa được cấp phối sai nghiêm trọng và không loại bỏ nhu cầu làm sạch, bôi trơn đường ống trước khi bơm.

Một hệ thống bơm ổn định cần được nhìn theo bốn yếu tố:

1. Hình học hạt cốt liệu

Hạt càng góc cạnh, bề mặt càng nhám thì ma sát nội và nhu cầu hồ càng lớn.

2. Phân bố hạt mịn

Hạt nhỏ hơn hoặc bằng 0,075 mm có thể làm giảm độ sụt nếu quá nhiều, nhưng cũng có vai trò lấp đầy khoảng rỗng và duy trì tính liên tục nếu được cân bằng đúng.

3. Lượng và tính chất hồ xi măng

Hồ phải đủ để bao phủ cốt liệu, hình thành lớp trượt và giữ các hạt không bị phân tầng.

4. Hệ phụ gia hóa học

Phụ gia siêu dẻo điều chỉnh lượng nước và độ dẻo. Chất hỗ trợ bơm điều chỉnh khả năng di chuyển của hỗn hợp. Hai vai trò có thể bổ trợ nhưng không được mặc nhiên xem là một.

Khi nào cần bổ sung hạt mịn hoặc phụ gia khoáng

Một số cấp phối sử dụng cát nghiền có thể thiếu thành phần hạt mịn có khả năng lấp đầy và tạo độ liên tục cho hồ. Khi đó, phụ gia khoáng mịn như tro bay, thủy tinh núi lửa hoặc silica fume có thể được xem xét. Các vật liệu này có kích thước hạt nhỏ; một số loại có bề mặt nhẵn hoặc đặc tính giúp cải thiện khả năng chuyển động của hỗn hợp.

Tuy nhiên, mỗi loại phụ gia khoáng làm thay đổi phản ứng thủy hóa, nhu cầu nước, thời gian phát triển cường độ và độ co ngót. Không thể đưa thêm vật liệu mịn vào cấp phối chỉ để làm bê tông dễ bơm hơn mà bỏ qua cường độ bê tông theo tuổi thiết kế.

Silica fume, chẳng hạn, có thể làm tăng nhu cầu phụ gia siêu dẻo do diện tích bề mặt rất lớn. Tro bay có thể cải thiện tính công tác trong một số cấp phối, nhưng tốc độ phát triển cường độ sớm cần được đánh giá riêng. Các thông số này phải được xác lập qua thử nghiệm cấp phối thực tế tại trạm trộn, không suy diễn từ một mỏ đá hoặc một loại xi măng khác.

Phụ gia tạo bọt khí: cơ chế có lợi nhưng giới hạn rõ ràng

Phụ gia tạo bọt khí tạo ra các bọt khí nhỏ và ổn định trong hỗn hợp. Những bọt khí này có thể đóng vai trò như các điểm giảm ma sát linh hoạt, giúp hạt cát di chuyển tự do hơn và hỗ trợ tính dẻo của bê tông. Trong một số điều kiện, cơ chế này làm giảm nguy cơ tắc nghẽn đường ống.

Nhưng bọt khí không phải giải pháp phổ quát cho bê tông bơm. Lượng khí cuốn vào bê tông liên quan trực tiếp đến khối lượng thể tích, cường độ và độ bền của kết cấu. Nếu kiểm soát kém, hàm lượng khí tăng làm giảm tiết diện vật liệu chịu lực và tạo thêm hệ thống lỗ rỗng.

Do đó, phụ gia tạo bọt khí chỉ nên được đưa vào khi cấp phối và yêu cầu kết cấu cho phép. Cần xác định:

• Hàm lượng khí mục tiêu.
• Ảnh hưởng đến khối lượng thể tích.
• Ảnh hưởng đến cường độ nén.
• Khả năng duy trì khí trong thời gian vận chuyển và bơm.
• Tương thích với xi măng, phụ gia siêu dẻo và các vật liệu khoáng khác.

Nếu mục tiêu chính là cải thiện khả năng bơm cho bê tông cát nghiền, việc điều chỉnh cấp phối hạt, lượng hồ và phụ gia giảm nước thường phải được thực hiện trước. Không nên dùng bọt khí để che giấu một cấp phối đang thiếu hồ hoặc có tỷ lệ hạt mịn mất cân đối.

Phụ gia không thể phục hồi một cấp phối đã bị phá hủy từ đầu. Nó chỉ phát huy đúng cơ chế khi nền vật liệu, tỷ lệ hồ và quy trình trộn đã được kiểm soát.

Kỹ thuật phối trộn Sikament R4 và phụ gia hỗ trợ bơm

Sikament R4 được khuyến cáo với liều lượng điển hình từ 0,8 đến 1,20 lít trên 100 kg xi măng. Khoảng liều lượng này không phải giá trị cố định áp dụng cho mọi mẻ bê tông. Liều dùng thực tế phụ thuộc vào loại xi măng, lượng xi măng, nhiệt độ, cấp phối cát nghiền, yêu cầu độ sụt và thời gian vận chuyển.

Với một cấp phối có 300 đến 400 kg xi măng trên mỗi mét khối bê tông, lượng Sikament R4 phải được quy đổi theo đúng khối lượng xi măng của mẻ. Không được định lượng theo cảm tính hoặc lấy thể tích của mẻ trước áp dụng cho mẻ sau khi thành phần vật liệu đã thay đổi.

Quy trình kiểm soát nên đi theo trình tự sau:

1. Xác định cấp phối nền

Cát nghiền phải được kiểm tra độ ẩm, thành phần hạt, lượng hạt mịn và sự biến động giữa các lô. Độ ẩm thay đổi sẽ làm thay đổi lượng nước thực tế đi vào mẻ trộn. Nếu không hiệu chỉnh, tỷ lệ nước-xi măng bị dịch chuyển dù phiếu cấp phối không thay đổi.

Cần ghi nhận riêng:

• Khối lượng cát nghiền khô và độ ẩm thực tế.
• Tỷ lệ hạt nhỏ hơn hoặc bằng 0,075 mm.
• Loại và khối lượng xi măng.
• Khối lượng đá lớn nhất danh nghĩa.
• Lượng nước thiết kế.
• Độ sụt mục tiêu tại thời điểm xả và tại đầu bơm.

Một cấp phối bơm được không đồng nghĩa với cấp phối đạt cường độ. Hai tiêu chí phải được kiểm soát đồng thời.

2. Thử phụ gia siêu dẻo trước khi thêm chất hỗ trợ bơm

Phụ gia siêu dẻo cần được đánh giá về khả năng giảm nước, tốc độ phát triển độ sụt và mức độ duy trì tính công tác. Nếu sử dụng quá thấp, hỗn hợp vẫn đặc và ma sát nội cao. Nếu sử dụng quá cao, hỗn hợp có thể mất ổn định, tách nước hoặc kéo dài thời gian ninh kết tùy hệ vật liệu.

Không nên tăng liều phụ gia theo từng xe tại công trường mà không có quy trình kiểm soát. Sự thay đổi này có thể tạo ra bê tông có cùng mác danh nghĩa nhưng khác hẳn về độ nhớt, thời gian ninh kết và trạng thái phân tầng.

3. Đánh giá riêng chất hỗ trợ bơm

Nếu sử dụng phụ gia hỗ trợ bơm như Sika Pump cùng với Sikament R4, các sản phẩm phải được đưa vào mẻ trộn riêng rẽ theo hướng dẫn kỹ thuật tương ứng. Không trộn sẵn các loại phụ gia với nhau trong một can hoặc một thùng chứa nếu chưa có xác nhận về tính tương thích.

Mỗi phụ gia có cơ chế phân tán và thời điểm phát huy khác nhau. Đưa đồng thời vào một vị trí có thể làm phản ứng xảy ra không đồng đều. Khi đó, kết quả tại phòng thí nghiệm không còn phản ánh đúng quy trình thi công thực tế.

4. Bổ sung và trộn đủ thời gian

Với Sikament R4, thời gian trộn bổ sung tại công trường được nêu ở mức 3 phút. Đây là thời gian để phụ gia phân tán trong toàn bộ mẻ, không phải khoảng thời gian có thể bỏ qua khi bê tông đã đạt độ sụt nhìn bằng mắt.

Bê tông vừa thêm phụ gia nhưng chưa trộn đủ có thể tạo ra vùng cục bộ quá lỏng và vùng khác vẫn đặc. Khi bơm, vùng không đồng nhất này di chuyển vào đường ống, làm thay đổi đột ngột áp lực và nguy cơ nghẹt.

5. Kiểm tra lại trước khi bơm

Độ sụt cần được kiểm tra tại thời điểm phù hợp với quy trình kiểm soát. Không lấy một kết quả duy nhất tại trạm trộn để kết luận khả năng bơm của toàn bộ mẻ. Bê tông có thể mất độ sụt trong quá trình vận chuyển, đặc biệt khi nhiệt độ môi trường cao hoặc thời gian chờ kéo dài.

Các biểu hiện cần loại khỏi dây chuyền bơm gồm:

• Hỗn hợp khô cục bộ hoặc có dấu hiệu vón.
• Hồ xi măng tách khỏi cốt liệu khi xả.
• Nước nổi nhanh trên bề mặt.
• Độ sụt giữa các vị trí lấy mẫu biến động lớn.
• Cốt liệu lớn tập trung thành dòng riêng.
• Hỗn hợp không liên tục khi rơi vào phễu bơm.

Kiểm soát đường ống và trình tự bơm

Một cấp phối phù hợp vẫn có thể bị nghẹt nếu đường ống được bố trí sai hoặc khởi động không đúng. Đường ống càng dài, càng nhiều cút và càng có nhiều đoạn đứng thì yêu cầu kiểm soát tính bơm càng cao.

Trước khi đưa bê tông vào hệ thống, đường ống cần được làm sạch. Lớp vữa mồi hoặc vật liệu bôi trơn phù hợp giúp giảm ma sát ban đầu giữa bê tông và thành ống. Nếu đoạn ống khô, hỗn hợp đầu tiên có thể bị hút nước vào thành ống. Phần bê tông này nhanh chóng mất tính linh động, tạo nút cản trước khi dòng bê tông ổn định hình thành.

Trình tự vận hành cần tránh các trạng thái sau:

• Dừng bơm quá lâu khi bê tông đã nằm trong ống.
• Tăng áp lực đột ngột để ép qua một điểm cản chưa xác định.
• Thay đổi tốc độ bơm liên tục khi cấp phối chưa ổn định.
• Để phễu bơm xuống quá thấp, làm dòng vật liệu không liên tục.
• Bổ sung nước trực tiếp vào phễu để xử lý hỗn hợp đặc.
• Dùng lực cơ học hoặc áp suất cao để ép một khối bê tông đã bắt đầu đông kết.

Khi áp lực tăng bất thường, phải xem đó là dấu hiệu cảnh báo kết cấu dòng chảy đã bị suy giảm. Việc tiếp tục tăng áp có thể làm hỏng gioăng, khớp nối hoặc ống dẫn. Quan trọng hơn, nó không giải quyết nguyên nhân nằm ở cấp phối.

Bơm xa và bơm cao

Khả năng bơm xa hoặc cao phụ thuộc vào độ ổn định của lớp hồ, độ nhớt phù hợp và khả năng duy trì độ sụt. Phụ gia siêu dẻo giúp giảm nước và tăng tính công tác, nhưng không thể tự động bù cho mọi tổn thất do chiều dài đường ống.

Khi cự ly bơm tăng, cần đánh giá lại:

• Số lượng và bán kính các đoạn cút.
• Chiều dài đoạn ống đứng.
• Đường kính trong thực tế của ống.
• Thời gian bê tông nằm trong hệ thống.
• Nhiệt độ môi trường và nhiệt độ hỗn hợp.
• Tốc độ cấp bê tông từ xe trộn vào phễu.
• Khả năng duy trì độ sụt của phụ gia đang dùng.

Một mẻ bê tông có thể bơm tốt ở đoạn ống ngắn nhưng mất ổn định khi đi qua hệ thống dài hơn. Không được lấy kết quả của một điều kiện hình học để áp dụng cho điều kiện khác.

Bảo dưỡng và hệ quả đối với cường độ bê tông

Phụ gia hỗ trợ bơm chỉ xử lý giai đoạn bê tông tươi. Sau khi đổ, chất lượng kết cấu phụ thuộc vào quá trình đầm, hoàn thiện và bảo dưỡng. Nếu bê tông được bơm thuận lợi nhưng mất nước sớm, xuất hiện co ngót dẻo hoặc rỗng bề mặt, hệ thống vẫn bị suy giảm.

Cường độ bê tông không chỉ được quyết định bởi lượng xi măng. Tỷ lệ nước-xi măng, độ đặc chắc, mức độ lèn chặt, điều kiện thủy hóa và bảo dưỡng đều tham gia vào quá trình hình thành cấu trúc. Các mao dẫn còn lại sau khi nước bay hơi là đường dẫn để nước và tác nhân xâm thực đi vào bê tông.

Với kết cấu ngoài trời, mặt đường hoặc khu vực chịu chu kỳ ướt-khô, việc bảo dưỡng không được xem là công đoạn phụ. Bề mặt phải được bảo vệ khỏi mất nước quá nhanh. Thời điểm bắt đầu bảo dưỡng, phương pháp giữ ẩm và thời gian duy trì phải phù hợp với điều kiện thực tế của công trình.

Nếu trong quá trình bơm đã xảy ra phân tầng, không thể dùng bảo dưỡng để phục hồi hoàn toàn vùng bê tông bị thiếu hồ hoặc rỗng cục bộ. Khuyết tật phải được xác định bằng kiểm tra hiện trường và đánh giá theo vị trí, mức độ, nguyên nhân.

Những sai lệch thường gặp khi dùng phụ gia cho bê tông cát nghiền

Chọn phụ gia theo tên gọi thay vì theo cơ chế

Phụ gia giảm nước, phụ gia siêu dẻo và chất hỗ trợ bơm không có cùng chức năng. Sản phẩm làm tăng độ sụt trong thời gian ngắn chưa chắc cải thiện được khả năng bơm. Sản phẩm hỗ trợ bơm cũng không thay thế cho việc điều chỉnh nước và cấp phối.

Dùng liều lượng cố định cho mọi mỏ cát

Cát nghiền từ các mỏ khác nhau có thể khác về độ góc cạnh, mô đun độ lớn, tỷ lệ hạt mịn và độ hút nước. Cùng một liều phụ gia nhưng phản ứng của hỗn hợp có thể khác biệt. Khoảng liều Sikament R4 từ 0,8 đến 1,20 lít trên 100 kg xi măng chỉ là phạm vi điển hình cần được xác nhận bằng thử nghiệm.

Đổ thêm nước để cứu độ sụt

Đây là hành vi làm sai lệch hồ sơ cấp phối nhanh nhất. Độ sụt có thể tăng, nhưng cường độ, độ đặc chắc và khả năng chống thấm có thể giảm. Khi bê tông đã mất độ sụt do chờ lâu, cần xác định nguyên nhân và xử lý theo quy trình được phê duyệt, không sửa bằng cảm tính.

Trộn phụ gia không đúng thời điểm

Phụ gia được đưa vào quá sớm, quá muộn hoặc không trộn đủ thời gian đều có thể làm kết quả phân tán không đồng nhất. Đặc biệt, khi dùng đồng thời Sikament R4 và Sika Pump, việc cấp riêng rẽ là yêu cầu cần được giữ nguyên trong quy trình.

Chỉ kiểm tra xe đầu tiên

Xe đầu tiên thường chưa phản ánh đầy đủ biến động độ ẩm cát, nhiệt độ, thời gian vận chuyển và trạng thái thiết bị. Cần theo dõi liên tục các mẻ trong suốt thời gian đổ, nhất là khi bơm khối lượng lớn hoặc đổ kết cấu có cốt thép dày.

Cách xác lập cấp phối phù hợp tại trạm trộn

Không có công thức chung có thể áp dụng cho mọi loại bê tông sử dụng cát nghiền. Cấp phối phải được xây dựng từ vật liệu thực tế và điều kiện bơm thực tế.

Một chương trình thử nghiệm có thể bắt đầu bằng ba nhóm đánh giá:

1. Cấp phối đối chứng

Không thay đổi lượng nước thiết kế. Xác định độ sụt, độ ổn định, khả năng xả và cường độ theo tuổi yêu cầu.

2. Cấp phối dùng phụ gia siêu dẻo

Giữ tỷ lệ nước-xi măng theo mục tiêu, điều chỉnh liều phụ gia để đạt độ sụt và thời gian duy trì cần thiết.

3. Cấp phối dùng thêm chất hỗ trợ bơm hoặc phụ gia khoáng mịn

Đánh giá khả năng giảm ma sát, độ liên tục của hỗn hợp, sự phân tầng và phản ứng khi mô phỏng điều kiện bơm.

Mỗi nhóm phải được xem xét đồng thời ở trạng thái tươi và trạng thái đóng rắn. Các thông số quan trọng gồm độ sụt, khả năng duy trì độ sụt, độ đồng nhất, lượng khí nếu có sử dụng phụ gia tạo bọt khí, khối lượng thể tích và cường độ bê tông.

Kết quả thử nghiệm phải được gắn với nguồn vật liệu cụ thể. Khi mỏ cát thay đổi, xi măng thay đổi hoặc trạm trộn điều chỉnh thiết bị, cấp phối cần được rà soát lại. Không thể coi cấp phối thử nghiệm là bất biến trong khi đầu vào đã biến động.

Kết luận: phải xử lý từ cấp phối, không xử lý bằng áp lực

Bê tông dùng cát nghiền có thể đạt tính công tác và khả năng bơm phù hợp nếu các thành phần được kiểm soát theo đúng cơ chế. Cát góc cạnh, bề mặt nhám và lượng hạt mịn cao làm tăng ma sát nội. Phụ gia siêu dẻo giúp giảm nước và tăng độ dẻo. Chất hỗ trợ bơm giúp cải thiện khả năng di chuyển của hỗn hợp. Phụ gia khoáng mịn có thể bổ sung cấu trúc hạt khi cấp phối thiếu thành phần phù hợp. Phụ gia tạo bọt khí chỉ được dùng trong giới hạn đã được đánh giá.

Sikament R4 có liều lượng điển hình từ 0,8 đến 1,20 lít trên 100 kg xi măng và cần được trộn bổ sung khoảng 3 phút tại công trường theo quy trình áp dụng. Khi kết hợp với Sika Pump hoặc phụ gia khác, từng sản phẩm phải được cấp riêng rẽ. Mọi liều lượng cuối cùng phải được xác nhận bằng thử nghiệm cấp phối thực tế.

Khuyến cáo thi công phải rõ ràng: không tự ý tăng nước, không tăng liều phụ gia để ép độ sụt, không bơm tiếp khi áp lực đã tăng bất thường và không dùng kết quả của một mẻ để bảo đảm cho toàn bộ công trình. Nghẹt bơm là triệu chứng. Căn nguyên nằm ở cấp phối, độ ẩm cát, lớp hồ, thời gian vận chuyển và quy trình vận hành. Muốn phục hồi tính ổn định của dòng bê tông, phải kiểm soát toàn bộ chuỗi đó.