Đề xuất dán nhãn bắt buộc với nhiều loại vật liệu xây dựng
Nếu được áp dụng theo dự thảo, các sản phẩm như kính, vật liệu lợp, sơn tường ngoài, cửa, tấm cách nhiệt, gạch ốp lát và một số loại tấm hoàn thiện sẽ phải công bố thông tin liên quan đến hiệu quả năng lượng. Với các nhà quản lý công trình và nhà máy, đây là tín hiệu cho thấy việc chọn vật liệu sẽ dần cần nhiều căn cứ kỹ thuật hơn, thay vì chỉ nhìn vào giá hoặc tên thương hiệu.
Không chỉ là câu chuyện của kính và vật liệu cách nhiệt
Đề xuất xuất phát từ nhu cầu sử dụng tài nguyên hiệu quả, giảm tiêu hao năng lượng và hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Theo nội dung được đưa tin, hiệu quả năng lượng của một công trình không chỉ phụ thuộc vào hệ thống kỹ thuật, mà còn chịu tác động từ lớp vỏ bao che, mái, cửa, kính, vật liệu cách nhiệt và các lớp hoàn thiện bề mặt.
Trong nhóm vật liệu dự kiến phải dán nhãn, nhiều sản phẩm có liên quan trực tiếp đến phần hoàn thiện của công trình. Nhóm 1 gồm kính xây dựng; các loại ngói, tôn lợp và tấm ốp kim loại; sơn tường ngoài, sơn mái; cửa; tấm xốp cách nhiệt; bê tông khí chưng áp cùng một số loại tấm tường nhẹ.
Nhóm 2 mở rộng hơn, bao gồm gạch gốm ốp lát sử dụng cho vỏ bao che, mái, khu vực ngoài nhà và vỉa hè; gạch đất sét nung; gạch bê tông, gạch bê tông nhẹ; các loại bê tông nhẹ; tấm thạch cao, tấm trần, vách ngăn, tấm composite, tấm nhựa và nhiều sản phẩm gỗ nhân tạo.
Điểm đáng chú ý là thông tin trên nhãn không nhằm thay thế toàn bộ hồ sơ kỹ thuật của vật liệu. Các thông số như hệ số dẫn nhiệt, hệ số thu nhận nhiệt mặt trời, tổng hệ số truyền năng lượng mặt trời và hệ số truyền nhiệt tổng thể của cấu kiện được xem là cơ sở để lựa chọn vật liệu phù hợp. Nói đơn giản hơn, nhãn năng lượng có thể giúp người mua có một lớp thông tin thống nhất hơn trước khi đi sâu vào tiêu chuẩn, quy chuẩn và kết quả thử nghiệm.
Mốc áp dụng còn ở phía trước, nhưng khâu lựa chọn nên chuẩn bị sớm
Theo dự thảo được nêu trong bài viết, vật liệu thuộc Nhóm 1 sẽ thực hiện dán nhãn năng lượng bắt buộc từ ngày 1/1/2029. Với Nhóm 2, thời điểm dự kiến là ngày 1/1/2031. Đây là các mốc của dự thảo, không nên hiểu là quy định đã có hiệu lực ngay ở thời điểm hiện tại.
Đối với các nhà máy, kho xưởng và công trình có yêu cầu cao về bề mặt sàn, thông tin này vẫn đáng được theo dõi. Gạch ốp lát, vật liệu hoàn thiện ngoài nhà hay các tấm cấu tạo có thể xuất hiện trong cùng một bài toán thiết kế với lớp chống thấm, lớp bảo vệ và lớp hoàn thiện bề mặt. Mỗi lớp có một công dụng riêng: lớp chống thấm kiểm soát nước xâm nhập, lớp bảo vệ giúp hạn chế hư hại cơ học, còn lớp hoàn thiện quyết định phần nào đến cảm giác nhám, độ liền mạch và khả năng vệ sinh trong điều kiện sử dụng thực tế.
Tuy nhiên, bạn không nên suy ra rằng một sản phẩm có nhãn năng lượng thì mặc nhiên phù hợp cho mọi vị trí. Với sàn công nghiệp, khả năng chịu tải, độ bám dính, mức độ kháng hóa chất, tình trạng nền bê tông và nguy cơ trơn trượt vẫn cần được đánh giá riêng. Một vật liệu có thông số nhiệt phù hợp cho lớp vỏ công trình chưa chắc đã đáp ứng được môi trường thường xuyên có xe nâng, dầu mỡ, nước hoặc hóa chất làm sạch.
Vì vậy, trong giai đoạn chờ quy định cụ thể, các nhà quản lý có thể bắt đầu rà soát hồ sơ sản phẩm theo hướng thận trọng hơn: thông số kỹ thuật có được công bố rõ ràng không, phương pháp thử có phù hợp không, tiêu chuẩn áp dụng là tiêu chuẩn quốc gia, quốc tế hay tiêu chuẩn cơ sở, và thông tin giữa tài liệu kỹ thuật với sản phẩm thực tế có thống nhất không.
Điều cần chờ trong văn bản chính thức
Nguyên tắc được nêu là vật liệu sẽ được đưa vào danh mục dán nhãn khi có ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng năng lượng của công trình hoặc hệ thống kỹ thuật; có thông số nhiệt có thể xác định bằng tiêu chuẩn, quy chuẩn hoặc phương pháp thử tương ứng; đồng thời có khả năng tổ chức thử nghiệm, công bố, dán nhãn, kiểm tra và giám sát trên thị trường.
Với sản phẩm có tính chất kỹ thuật mới và chưa có tiêu chuẩn quốc gia tương ứng, dự thảo cho phép tổ chức, cá nhân sản xuất hoặc nhập khẩu sử dụng tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn khu vực, tiêu chuẩn nước ngoài hoặc tiêu chuẩn cơ sở phù hợp để thử nghiệm và công bố dán nhãn, đồng thời phải chịu trách nhiệm về tiêu chuẩn và phương pháp thử đã lựa chọn.
Điều tôi cho rằng cần theo dõi tiếp là danh mục cuối cùng, cách xác định thông số, yêu cầu thử nghiệm và cơ chế hậu kiểm. Khi thông tin vật liệu trở nên minh bạch hơn, việc lựa chọn có thể bớt phụ thuộc vào những lời giới thiệu chung chung; nhưng trong điều kiện thực tế, một phương án bền vững vẫn phải được nhìn từ toàn bộ cấu tạo, từ nền bê tông đến lớp bề mặt cuối cùng. Với công trình của bạn, lớp vật liệu nào đang được chọn theo thói quen, và lớp nào thực sự đã được kiểm chứng bằng thông số phù hợp?