Dự thảo thể chế hóa Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả cùng Nghị định 30/2026/NĐ-CP, buộc từng nhóm vật liệu phải công bố chỉ tiêu hiệu quả năng lượng trước khi đưa ra thị trường. Với người làm chống thấm và kết cấu bao che, đây là lớp lọc kỹ thuật mới — nhãn không chỉ nói về vật liệu nền mà còn tác động trực tiếp đến hành vi truyền nhiệt, hấp thụ bức xạ và tuổi thọ dài hạn của toàn bộ hệ bao.
Các thông số buộc công bố
Dự thảo liệt kê bốn chỉ tiêu cốt lõi phải có trên hồ sơ nhãn năng lượng, tùy theo từng nhóm sản phẩm:
- Hệ số dẫn nhiệt (λ, W/m·K) — đặc trưng cho vật liệu cách nhiệt, tấm lợp, lớp nền tường/sàn.
- Hệ số truyền nhiệt U-value (W/m²·K) — đánh giá tổng thể cấu kiện bao che, quyết định tải nhiệt truyền vào kết cấu.
- Hệ số thu nhiệt mặt trời SHGC — đo khả năng truyền nhiệt bức xạ mặt trời qua kính và tấm trong suốt; ảnh hưởng trực tiếp đến chu trình co ngót – giãn nở nhiệt của lớp chống thấm phía dưới.
- Chỉ số phản xạ bức xạ mặt trời SRI kết hợp hệ số phát xạ — tiêu chí quan trọng cho lớp phủ sàn mái, sơn chống nóng, màng chống thấm lộ thiên có bề mặt phản xạ.
Mỗi chỉ tiêu phải đo trên phòng thử nghiệm đạt điều kiện theo quy định, áp dụng phương pháp thử và tiêu chuẩn thống nhất để kết quả có khả năng so sánh giữa các sản phẩm cùng loại. Chúng ta cần đọc nhãn năng lượng như đọc một chứng chỉ vật liệu — sai một con số, hệ quả lan sang toàn bộ tính toán tải nhiệt và bề dày cách nhiệt yêu cầu.
Cơ chế tự công bố kết hợp hậu kiểm
Điểm đáng lưu ý nhất của dự thảo nằm ở nguyên tắc thực thi:
- Doanh nghiệp tự công bố nhãn dựa trên kết quả thử nghiệm từ tổ chức đủ điều kiện; chịu trách nhiệm pháp lý về tính chính xác của toàn bộ hồ sơ.
- Cơ quan quản lý thực hiện hậu kiểm định kỳ hoặc đột xuất, lấy mẫu kiểm tra chất lượng, xử lý nghiêm trường hợp công bố sai hoặc không duy trì mức đã cam kết.
- Thông tin nhãn phải công khai qua mã QR và hệ thống tra cứu điện tử trên cổng thông tin cơ quan quản lý.
- Khi sản phẩm có thay đổi ảnh hưởng đến chỉ tiêu năng lượng, buộc công bố lại; vi phạm hoặc hậu kiểm không đạt sẽ bị đình chỉ hoặc thu hồi hiệu lực công bố.
Nghĩa là giai đoạn tiền kiểm được nới lỏng, áp lực dồn về phía hậu kiểm. Với vật liệu chống thấm kết hợp tính năng nhiệt (màng phản xạ, lớp phủ sàn mái, tấm cách nhiệt – chống thấm), nguy cơ thông số trên nhãn lệch so với lô hàng thực tế là có thật. Một màng lợp có SRI công bố 78 nhưng lô sản xuất thực tế chỉ đạt 60 sẽ phá vỡ tính toán tải nhiệt, đẩy nhiệt độ bề mặt bê tông lên cao, đẩy nhanh quá trình lão hóa bitum và suy giảm cường độ bám dính giữa lớp chống thấm với nền.
Điều chỉnh cho khâu giám sát thi công
Đối với đơn vị tư vấn thiết kế và nhà thầu, hệ quả kéo theo rất cụ thể:
- Hồ sơ vật liệu phải kèm nhãn năng lượng và kết quả thử nghiệm gốc, không thể thay thế bằng catalog thương mại.
- Khi nghiệm thu, cần đối chiếu chỉ tiêu trên nhãn với chỉ tiêu thiết kế; chênh lệch vượt ngưỡng cho phép được coi là không đạt, bất kể nhà cung cấp tự công bố.
- Nên yêu cầu nhà cung cấp cung cấp mã QR tra cứu và lưu trữ cùng hồ sơ hoàn công — tạo căn cứ pháp lý khi phát sinh tranh chấp về hư hỏng liên quan đến ứng suất nhiệt.
Chúng ta đang đứng trước một bước chuyển từ tiêu chuẩn kỹ thuật thuần túy sang hệ thống tiêu chuẩn có tính pháp lý gắn với nhãn hàng hóa. Khi Thông tư có hiệu lực, việc chọn vật liệu chống thấm không thể chỉ nhìn độ dày màng hay cường độ chịu kéo — phải nhìn thêm λ, U-value, SHGC, SRI, vì bốn chỉ tiêu này sẽ quyết định tuổi thọ thực tế của chính lớp chống thấm đặt phía trong hệ bao che.
Related reading: Triển vọng thị trường polymer acrylic.