seoTitle: Thiếu vật liệu cục bộ: trữ lượng đủ nhưng phân bố lệch
metaDescription: Phó Thủ tướng yêu cầu điều phối vật liệu liên tỉnh đến tháng 10/2026. Trữ lượng đủ nhưng phân bố không đều, nhiều nơi thiếu cục bộ ảnh hưởng tiến độ dự án.
Một số nơi vẫn thiếu vật liệu cho dự án lớn dù không thiếu tài nguyên
Theo phản ánh từ Vietstock ngày 18/08, dữ liệu rà soát của Bộ Nông nghiệp và Môi trường nêu rõ: tổng trữ lượng khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường cơ bản đáp ứng nhu cầu trung và dài hạn, nhưng phân bố không đều khiến một số địa phương thiếu cục bộ. Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc yêu cầu Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp các bộ, ngành, địa phương xây dựng cơ chế điều phối nguồn vật liệu liên vùng, liên tỉnh trong tháng 10/2026. Các công trình trọng điểm quốc gia sẽ được ưu tiên nguồn cung khi cơ chế được kích hoạt.
Năm khâu kỹ thuật - hành chính đang phanh lại
Bộ Nông nghiệp và Môi trường ghi nhận: nhiều địa phương còn trữ lượng lớn, các mỏ đang khai thác có thể nâng công suất, một số vùng có khả năng chia sẻ nguồn cung. Mâu thuẫn nằm ở tọa độ phân bố - vật liệu không xuất hiện đúng nơi dự án cần. Năm khâu kỹ thuật - hành chính bị nghẽn:
- Điều tra địa chất, đánh giá trữ lượng chậm cập nhật.
- Quy hoạch khoáng sản chưa bám theo nhu cầu dự án.
- Thủ tục cấp phép khai thác kéo dài.
- Nâng công suất mỏ hiện có vướng cơ chế.
- Vận chuyển liên vùng không theo kịp tiến độ thi công.
Tác động trực tiếp: tình trạng thiếu cục bộ tại một số địa phương trong từng thời điểm, kéo theo nguy cơ phá vỡ tiến độ các gói thầu lớn và làm tăng ứng suất tài chính cho chủ đầu tư.
Tác động thực địa: Quảng Ngãi
Theo thông tin từ Bộ Xây dựng, tỉnh Quảng Ngãi đang đẩy nhanh đưa các mỏ cát và đá đã trúng đấu giá vào khai thác. Thiếu hụt nghiêm trọng đang ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thi công các công trình trọng điểm trên địa bàn. Đây là biểu hiện rõ của nghẽn cung ứng - không phải cạn kiệt tài nguyên, mà gãy ở khâu phối hợp và pháp lý giữa địa phương và dự án.
Hạ tầng dữ liệu và khuyến cáo thi công
Chính phủ yêu cầu xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về vật liệu xây dựng, tập hợp vị trí mỏ, trữ lượng, công suất khai thác, nhu cầu sử dụng và khả năng điều phối liên vùng. Dữ liệu phải cập nhật thường xuyên, không chờ dự án phát sinh mới rà soát. Bản đồ số quốc gia nguồn cung vật liệu sẽ được công bố hằng năm, kèm hệ thống dự báo cung - cầu theo vùng và loại vật liệu. Trước quý 2/2027, các tỉnh phải hoàn thành đề án đánh giá tiềm năng khoáng sản nhóm III, nhóm IV. Quỹ mỏ cho giai đoạn 2030-2045 cần chuẩn bị từ bây giờ.
Với đơn vị thi công, chúng ta cần đối chiếu ngay ba trục:
- Lập bảng cung - cầu cát, đá, xi măng theo từng giai đoạn dự án.
- Nếu nguồn đang khan hiếm, tính trước phương án thay thế vật liệu - phụ gia hóa chất xây dựng để tối ưu cường độ bám dính, giảm lượng khoáng sản mà vẫn duy trì module đàn hồi và ổn định ứng suất kết cấu.
- Rà lại khâu vận chuyển liên tỉnh, đặc biệt các đoạn qua khu vực đang thiếu cục bộ.
Chờ đủ nguồn làm tăng ứng suất tài chính, không phải ứng suất kết cấu. Hóa chất xây dựng đúng chuẩn kỹ thuật chính là lớp đệm giảm tải trong giai đoạn thiếu hụt cục bộ - không thay thế hoàn toàn vật liệu nền, nhưng duy trì ổn định cường độ bám dính, hạn chế thấm dột qua mao dẫn cho đến khi nguồn cung ổn định trở lại.
Related reading: nguồn cung vật liệu xây dựng and Giải bài toán thiếu hụt vật.