Cao tốc vẫn lo thiếu vật liệu, gỡ thế nào?
1thegioi.vn đồng thời đưa tin TP.HCM thiếu hơn 50 triệu m³ cát san lấp để phục vụ các dự án lớn, trong khi Vietnam+ cho biết dự án cao tốc Ninh Bình - Hải Phòng có tiến độ rất chậm do thiếu nguồn vật liệu. Với công trường bê tông và hạ tầng giao thông, đây không chỉ là bài toán cung ứng. Đó là rủi ro trực tiếp đối với tiến độ, chất lượng lớp nền và khả năng kiểm soát các công đoạn hoàn thiện.
Điểm nghẽn nằm ở khả năng cung ứng liên tục
Vật liệu xây dựng không thể được đánh giá chỉ bằng tổng khối lượng trên giấy. Một dự án có thể đã xác định được nguồn cung, nhưng nếu vật liệu không đến công trường đúng nhịp, dây chuyền thi công vẫn bị phá vỡ.
Có ba tín hiệu cần được tách bạch:
- Có nguồn nhưng chưa khai thác hoặc chưa thể cung cấp ổn định. Khi nguồn vật liệu phụ thuộc vào nhiều điều kiện đồng thời, kế hoạch thi công dễ chuyển sang trạng thái bị động.
- Có khối lượng nhưng tiến độ giao nhận không đều. Cung ứng nhỏ giọt làm phát sinh thời gian chờ, thay đổi trình tự thi công và tăng áp lực lên các hạng mục phía sau.
- Thiếu vật liệu tại nhiều dự án cùng lúc. Khi nhiều công trình lớn sử dụng cùng một nhóm nguồn cung, khả năng điều phối sẽ trở thành điểm giới hạn.
Báo Xây dựng đặt vấn đề thiếu vật liệu tại các dự án cao tốc. Hai tiêu đề từ 1thegioi.vn và Vietnam+ cho thấy vấn đề không chỉ xuất hiện ở một công trường riêng lẻ. Tuy nhiên, các thông tin được cung cấp không đủ để kết luận về nguyên nhân cụ thể, phương án phân bổ hay thời điểm khắc phục tại từng dự án.
Rủi ro kỹ thuật không dừng ở việc chậm tiến độ
Trong thi công kết cấu, việc thiếu vật liệu thường kéo theo sự thay đổi trình tự. Đây là điểm cần kiểm soát chặt. Một hạng mục bị dừng không chỉ tạo ra khoảng trống tiến độ. Nó còn có thể làm gián đoạn các công việc liên kết phía sau, khiến bề mặt thi công phải chờ lâu hơn dự kiến trước khi chuyển sang lớp tiếp theo.
Đối với các khu vực bê tông, nền đường, mạch ngừng hoặc vị trí tiếp giáp, hồ sơ nghiệm thu cần được rà soát theo từng đợt cung ứng. Không nên mặc định rằng vật liệu đến sau sẽ có cùng đặc tính với vật liệu đã sử dụng trước đó. Mọi thay đổi về nguồn, lô hàng hoặc thời điểm cung cấp đều cần được đối chiếu với yêu cầu kỹ thuật của hạng mục.
Trong phạm vi chống thấm, rủi ro thường bị đẩy xuống cuối chuỗi thi công. Khi nền bê tông chưa ổn định, bề mặt còn sai lệch hoặc các vị trí tiếp giáp chưa được xử lý đầy đủ, việc phủ vật liệu chống thấm chỉ tạo ra một lớp che phủ, không phục hồi được cường độ bám dính đã mất.
Vì vậy, trước khi lựa chọn hóa chất xây dựng, cần kiểm tra tối thiểu:
- Nguồn vật liệu nền và tình trạng thực tế của bề mặt;
- Các vị trí có thể phát sinh mạch ngừng, khe tiếp giáp hoặc mao dẫn;
- Trình tự thi công giữa sửa chữa bê tông, xử lý bề mặt và chống thấm;
- Hồ sơ lô vật liệu, điều kiện lưu kho và khả năng cung ứng liên tục;
- Phương án nghiệm thu khi công trường phải thay đổi lịch thi công.
Không thể gỡ thiếu vật liệu bằng cách rút ngắn kiểm soát
Thông tin từ các nguồn hiện mới phản ánh quy mô đáng lo của bài toán vật liệu, chưa cung cấp đầy đủ dữ liệu để đánh giá từng dự án. Do đó, mọi giải pháp tại công trường cần dựa trên hồ sơ cung ứng thực tế, không dựa vào cam kết miệng hoặc khối lượng dự kiến.
Đối với nhà thầu và đơn vị giám sát, ưu tiên phải là lập lại chuỗi kiểm soát từ nguồn vật liệu đến vị trí sử dụng. Phần nào chưa đủ điều kiện thì không được chuyển bước chỉ để bù tiến độ. Nền chưa đạt không được phủ kín. Bê tông chưa được xử lý không được xem là đã sẵn sàng cho lớp chống thấm. Vật liệu chưa xác nhận nguồn gốc và điều kiện bảo quản không nên đưa vào hạng mục có yêu cầu độ bền lâu dài.
Thiếu vật liệu là rủi ro cung ứng. Nhưng nếu phản ứng bằng cách giảm kiểm tra, rủi ro sẽ chuyển thành khuyết tật kết cấu. Khi đó, chi phí phục hồi thường không còn nằm ở một chuyến vật liệu chậm giao, mà nằm trong toàn bộ quá trình đục bỏ, làm sạch, xử lý mao dẫn và tái lập lớp bảo vệ.
Related reading: trường chất chống thấm gỗ dự.