Theo Tin nhanh chứng khoán, thị trường xây dựng và vật liệu đang đi theo hai hướng trái chiều: khối nhà thầu có thêm việc nhưng biên lợi nhuận chịu nén, trong khi doanh nghiệp vật liệu được hỗ trợ bởi mặt bằng giá bán cải thiện. Với các dự án bê tông và chống thấm, đây không chỉ là câu chuyện tài chính. Nó tác động trực tiếp đến cách lựa chọn vật liệu, kiểm soát tiến độ và duy trì chất lượng kết cấu.
Nhu cầu xây dựng được dự báo tăng nhờ đầu tư hạ tầng, các dự án bất động sản được tháo gỡ pháp lý và chương trình phát triển nhà ở xã hội. Tuy nhiên, khối lượng hợp đồng lớn không đồng nghĩa dòng tiền khỏe. Khi chi phí nguyên vật liệu, nhân công và quản lý tăng, áp lực có thể dịch chuyển xuống nhà thầu phụ, nhà cung cấp và chất lượng thi công tại hiện trường.
Khối lượng công việc tăng, hiệu quả chưa phục hồi tương ứng
Theo số liệu được dẫn từ SSI Research, tổng vốn đầu tư công kế hoạch năm 2026 dự kiến tăng 12%, lên 1,08 triệu tỷ đồng. Việt Nam cũng đặt mục tiêu mở rộng mạng lưới đường cao tốc lên hơn 5.000 km trong giai đoạn 2026–2030, so với khoảng 3.300 km vào cuối năm 2025.
Đây là nền tải công việc lớn cho các nhà thầu hạ tầng. Ở mảng dân dụng, việc tháo gỡ các nút thắt pháp lý và phát triển nhà ở xã hội được kỳ vọng giúp nhu cầu xây dựng phục hồi. Giá trị hợp đồng đã ký của một số doanh nghiệp đầu ngành cũng tăng mạnh. Coteccons có thêm 18.000 tỷ đồng hợp đồng mới trong quý II niên độ 2025–2026, nâng backlog lên 62.500 tỷ đồng. Hòa Bình sở hữu backlog hơn 10.000 tỷ đồng vào cuối năm 2025.
Nhưng ứng suất tài chính vẫn hiện hữu.
Hòa Bình ghi nhận doanh thu 6 tháng đầu năm đạt 3.268,6 tỷ đồng, tăng 99,7% so với cùng kỳ, trong khi lợi nhuận sau thuế chỉ đạt 41,5 tỷ đồng, giảm 19,1%. Tại ngày 30/6/2026, doanh nghiệp còn lỗ lũy kế 2.025,9 tỷ đồng; dư nợ vay đạt 3.999,4 tỷ đồng, bằng 198,2% vốn chủ sở hữu. Coteccons có nền tảng tài chính lành mạnh hơn, nhưng trong quý IV niên độ 2025–2026, doanh thu tăng 25,4% lên 19.471,2 tỷ đồng còn lợi nhuận sau thuế giảm 25,4%, xuống 146,3 tỷ đồng.
Mô hình này cho thấy một điểm cần tách bạch: doanh thu là tải trọng đầu vào, còn lợi nhuận và dòng tiền mới phản ánh khả năng chịu lực của doanh nghiệp. Khi hai chỉ số này lệch nhau, rủi ro chậm thanh toán và kéo dài công nợ có thể lan dọc chuỗi cung ứng.
Vật liệu không thể chỉ được chọn theo giá
Trong bối cảnh nhà thầu chịu sức ép chi phí, vật liệu xây dựng được đặt ở vị trí khác. Báo Xây dựng ghi nhận các doanh nghiệp đang tập trung vào chuyển đổi xanh, quản trị năng lượng và nâng cao hiệu quả vận hành. Tại một sự kiện ngày 12/8, các chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng ESG cần được tiếp cận từ những bài toán thực tế thay vì chỉ xem như một bộ tiêu chí báo cáo.
Prime Group đặt mục tiêu đến năm 2030, so với năm cơ sở 2020, giảm 25–30% phát thải khí nhà kính, nâng tỷ lệ năng lượng tái tạo lên trên 30% tổng tiêu thụ năng lượng và tái chế, xử lý 100% nước thải. Các mục tiêu này cho thấy áp lực môi trường đang đi vào chính dây chuyền sản xuất vật liệu, không còn nằm ở lớp thông tin quảng bá bên ngoài.
Với vật liệu chống thấm, cách đánh giá cũng cần chuyển từ giá mua ban đầu sang hiệu năng của cả hệ kết cấu. Hồ sơ kỹ thuật phải được kiểm tra theo đúng vị trí sử dụng: nền bê tông, mạch ngừng, khe co giãn, khu vực có áp lực nước hay bề mặt chịu dao động. Các thông số như cường độ bám dính, khả năng tương thích với nền, cơ chế mao dẫn và điều kiện thi công phải được đặt cạnh yêu cầu thực tế của công trình.
Không có vật liệu nào tự động bù được một quy trình thi công sai. Lớp phủ bị phá hủy bởi nền còn ẩm, bề mặt nhiễm bụi hoặc xử lý mạch ngừng không đúng sẽ tạo ra đường thấm, bất kể tên sản phẩm hay giá thành. Ngược lại, việc thay vật liệu giữa chừng chỉ để giảm chi phí có thể làm đứt tính liên tục của hệ chống thấm và tăng ứng suất cho các lớp tiếp giáp.
Cần theo dõi gì trước khi chốt phương án?
Thông tin từ Tạp chí điện tử Thương Trường về đề xuất dán nhãn năng lượng bắt buộc với nhiều vật liệu xây dựng cho thấy yêu cầu minh bạch hóa sản phẩm có thể tiếp tục được đặt ra. Evidence hiện chưa cung cấp chi tiết về phạm vi vật liệu, thời điểm hay nội dung áp dụng, vì vậy chưa thể suy rộng thành một quy định đã có hiệu lực.
Trong giai đoạn thị trường phân hóa, người mua vật liệu nên kiểm tra cứng các điểm sau:
- Nguồn gốc và hồ sơ kỹ thuật của từng lô vật liệu.
- Điều kiện nền, độ ẩm bề mặt và yêu cầu chuẩn bị trước khi thi công.
- Định mức sử dụng, thời gian khô và khả năng phối hợp giữa các lớp.
- Trách nhiệm kỹ thuật khi phát sinh lỗi tại mạch ngừng, khe nứt hoặc vị trí xuyên sàn.
- Khả năng cung ứng liên tục, tránh thay đổi sản phẩm giữa các giai đoạn kết cấu.
Khuyến cáo thi công cần rõ ràng: không chốt vật liệu chống thấm chỉ dựa trên giá bán hoặc tên thương mại. Trong một chuỗi xây dựng đang chịu áp lực dòng tiền, hồ sơ kỹ thuật, năng lực cung ứng và kiểm soát nghiệm thu phải được xem là các lớp bảo vệ kết cấu. Cắt giảm ở khâu này có thể làm giảm chi phí trước mắt, nhưng đồng thời mở đường cho hư hỏng mao dẫn, bong tách và tái thấm sau khi công trình đã hoàn thiện.