Các dòng vữa chuyên dụng hiện có thể đạt khoảng 30–60 MPa sau khi đóng rắn đầy đủ. Nhưng con số này không tự động khôi phục khả năng chịu lực của dầm.
Chiều dày thi công, trạng thái cốt thép, độ sạch của bề mặt, độ ẩm nền và chế độ bảo dưỡng mới là các biến số quyết định. Một lớp vữa đạt cường độ cao nhưng đặt trên nền bê tông yếu, bụi bẩn hoặc còn nước đọng vẫn có thể bong tách. Khi đó, hư hỏng không được xử lý. Nó chỉ bị che phủ.
Phân loại hư hỏng trước khi chọn vữa sửa chữa
Dầm bê tông không hư hỏng theo một cơ chế duy nhất. Rỗ tổ ong, nứt do co ngót, bong lớp bảo vệ, cốt thép ăn mòn và mất tiết diện chịu lực đòi hỏi các phương án khác nhau. Việc chọn vật liệu theo tên gọi chung là “vữa cường độ cao” là quá đơn giản.
Trình tự đánh giá phải bắt đầu từ mặt cắt hư hỏng:
- Rỗ tổ ong và khuyết tật bề mặt: thường xuất hiện sau quá trình đầm rung không đủ, cấp phối phân tầng hoặc bê tông không lấp đầy khu vực quanh cốt thép. Hư hỏng nằm ở lớp bảo vệ hoặc một phần tiết diện dầm.
- Bong bật bê tông: thường liên quan đến cốt thép bị ăn mòn, làm tăng thể tích sản phẩm ăn mòn và tạo ứng suất tách lớp trong bê tông.
- Nứt dầm: cần phân biệt nứt bề mặt, nứt do co ngót, nứt tại vùng chịu uốn và nứt xiên gần gối. Không thể dùng cùng một loại vữa để xử lý mọi dạng nứt.
- Mất tiết diện bê tông lớn: yêu cầu vữa có khả năng thi công chiều dày lớn, không võng, không co ngót bất lợi và có liên kết ổn định với nền.
- Hư hỏng quanh bản đế, gối đỡ hoặc vùng truyền lực: có thể cần vữa rót tự san bằng, bù co ngót thay vì vữa trát sửa chữa thông thường.
Cần tách rõ hai mục tiêu: khôi phục hình học và bảo vệ kết cấu so với gia cường khả năng chịu lực. Vữa sửa chữa có thể lấp đầy vùng rỗng, phục hồi lớp bê tông bị mất, bảo vệ cốt thép và tái lập một phần tiết diện. Nhưng nếu cốt thép chịu lực chính đã đứt, mất tiết diện nghiêm trọng hoặc dầm vẫn chịu tải vượt khả năng, lớp vữa không thể thay thế biện pháp gia cường cơ học.
Gia cường bằng sợi carbon, cấy thêm thép, bổ sung bản thép hoặc thay đổi sơ đồ truyền lực phải được xem xét theo hồ sơ kiểm định. Vữa là vật liệu phục hồi. Nó không phải một giải pháp vô điều kiện cho mọi dạng phá hủy.
Cường độ cao của vữa không thể bù cho chẩn đoán sai. Nền bê tông yếu sẽ phá hỏng cả lớp sửa chữa tốt nhất.
Các dòng vữa chuyên dụng cho phục hồi dầm
Trong sửa chữa bê tông, vật liệu thường được chia theo chất kết dính, chiều dày thi công và trạng thái làm việc sau khi đóng rắn. Với dầm bê tông, ba nhóm thường gặp là vữa xi măng polymer cải tiến, vữa rót xi măng không co ngót và vữa nhựa epoxy.
| Nhóm vật liệu | Vị trí và dạng hư hỏng phù hợp | Đặc tính kỹ thuật cần kiểm soát | Giới hạn sử dụng |
|---|---|---|---|
| Vữa xi măng polymer cải tiến | Sửa chữa bề mặt đứng, mặt ngang, vùng bê tông bị bong hoặc rỗ | Bám dính với bê tông cũ, thi công từng lớp, kiểm soát chiều dày và bảo dưỡng | Không nên dùng một lớp quá dày so với giới hạn của sản phẩm |
| Vữa rót xi măng không co ngót | Lấp đầy lỗ rỗng, khe hở, vùng dưới bản đế, gối đỡ hoặc khu vực cần dòng vữa tự chảy | Tính tự san bằng, bù co ngót, cường độ nén, khả năng lấp đầy | Không thay thế thiết kế gia cường khi dầm mất khả năng chịu lực chính |
| Vữa nhựa epoxy | Vùng cần vật liệu có độ bám dính cao và khả năng lấp đầy theo yêu cầu kỹ thuật | Tỷ lệ trộn, thời gian thi công, điều kiện nền và khả năng truyền lực | Phải kiểm soát nghiêm ngặt điều kiện thi công và cấu tạo vùng sửa chữa |
Vữa xi măng polymer cải tiến
Sika Monotop R là vữa sửa chữa gốc xi măng polymer cải tiến một thành phần, có chứa silica fume. Vật liệu này phù hợp với các khu vực sửa chữa bề mặt đứng và mặt ngang. Chiều dày thi công tối đa được nêu ở mức 20 mm cho mỗi lớp.
Giới hạn này không phải một con số có thể bỏ qua. Khi trát dày hơn trong một lần, khối vữa chịu co ngót và biến dạng nội tại lớn hơn. Trọng lượng bản thân của lớp vữa tăng. Khả năng bám dính tại mặt tiếp xúc giảm nếu nền không được chuẩn bị đúng. Kết quả có thể là võng, nứt co ngót hoặc bong mảng.
Với dầm có lớp bê tông bị mất không quá lớn, Monotop R có thể được thi công theo từng lớp. Mỗi lớp cần đạt trạng thái phù hợp trước khi phủ lớp tiếp theo. Bề mặt không được bóng nước. Các cạnh vùng sửa chữa phải được cắt gọn, loại bỏ phần bê tông yếu và tạo biên chắc.
Vữa sửa chữa chiều dày lớn
Sika Monotop 615 HB là vữa sửa chữa polymer cải tiến, cho phép thi công chiều dày lớn hơn, lên tới 60 mm cho mỗi lớp mà không bị võng theo thông tin kỹ thuật được cung cấp. Đây là lựa chọn phù hợp hơn cho khu vực dưới đáy dầm hoặc trần, nơi trọng lực tác động trực tiếp lên lớp vữa mới.
Điểm cần kiểm soát là không được hiểu “60 mm mỗi lớp” thành quyền đắp tùy ý toàn bộ thể tích mất mát trong một lần. Tổng chiều dày, hình dạng hốc sửa chữa, trạng thái cốt thép và khả năng bám dính của từng lớp vẫn phải được đánh giá. Nếu hốc sâu, biên hẹp hoặc cốt thép bị lộ nhiều, trình tự thi công phải được chia thành các bước ổn định.
Đáy dầm là vị trí khắt khe. Vữa phải bám trên bề mặt nằm ngang phía dưới, đồng thời chịu trọng lượng bản thân trước khi đóng rắn. Một hỗn hợp có cường độ nén cao nhưng độ sệt không phù hợp vẫn có thể sụt khỏi vùng sửa chữa. Tại đây, khả năng giữ hình dạng và độ bám dính ban đầu có ý nghĩa không kém cường độ sau cùng.
Vữa rót không co ngót
SikaGrout 214-11 là vữa rót xi măng tự san bằng, bù co ngót, cường độ nén cao và không chứa clorua gây ăn mòn cốt thép. Vật liệu được dùng để lấp đầy lỗ rỗng kết cấu, khu vực móng máy và gối cầu. Trong phạm vi sửa chữa dầm, nhóm vữa này phù hợp với các vùng cần khả năng chảy và lấp kín thể tích mà phương pháp trát thủ công khó kiểm soát.
Vữa rót không co ngót không đồng nghĩa với vữa có thể tự xử lý mọi hốc rỗng. Hình học khoang rót phải cho phép dòng vật liệu đi vào và thoát khí. Khuôn chặn phải kín. Nền phải được làm sạch và bão hòa đúng cách. Nếu nước bị giữ lại thành vũng, hồ xi măng tại vùng tiếp xúc sẽ bị pha loãng. Nếu nền quá khô, bê tông cũ có thể hút nước từ vữa, làm suy giảm quá trình thủy hóa và giảm độ bám dính.
Cách chọn vữa rót không co ngót phải dựa trên cơ chế truyền lực:
- Nếu cần lấp đầy khoảng trống dưới bản đế hoặc vùng gối đỡ, ưu tiên khả năng chảy, tự san bằng và bù co ngót.
- Nếu cần sửa mặt đứng hoặc đáy dầm với biên hở, vữa sửa chữa dạng trát thường dễ kiểm soát hơn.
- Nếu vùng hư hỏng yêu cầu liên kết đặc biệt hoặc truyền lực theo cấu tạo riêng, cần xem xét vữa nhựa epoxy và hồ sơ thiết kế.
- Nếu hư hỏng liên quan đến cốt thép chịu lực, vật liệu lấp đầy chỉ là một phần của phương án.
Vữa nhựa epoxy
Sikadur 42 MP thuộc nhóm vữa nhựa epoxy dùng cho các tình huống yêu cầu vật liệu có khả năng lấp đầy và liên kết theo điều kiện kỹ thuật cụ thể. Nhóm vật liệu này không nên bị sử dụng như một lựa chọn mặc định cho mọi hư hỏng bê tông.
Epoxy có yêu cầu nghiêm ngặt về nền, tỷ lệ phối trộn, nhiệt độ và thời gian thi công. Sai số trong quá trình trộn có thể làm thay đổi trạng thái đóng rắn. Bề mặt nhiễm dầu, bụi xi măng hoặc ẩm không phù hợp sẽ cắt đứt liên kết. Khi đó, vật liệu có thể đạt trạng thái cứng nhưng không tạo được cơ chế truyền lực ổn định với bê tông cũ.
Lựa chọn vật liệu theo chiều dày và vị trí thi công
Chiều dày lớp sửa chữa là một trong những thông số đầu tiên phải được xác định tại hiện trường. Không thể chọn vữa trước rồi mới cố ép hình dạng hư hỏng vào giới hạn của vật liệu.
Với Sika Monotop R, chiều dày tối đa là 20 mm mỗi lớp. Với Sika Monotop 615 HB, chiều dày có thể lên tới 60 mm mỗi lớp theo thông tin kỹ thuật được cung cấp. Hai con số này tạo ra khác biệt trực tiếp trong phương án thi công.
- Lớp mỏng trên mặt đứng: ưu tiên khả năng bám dính, độ ổn định bề mặt và kiểm soát hoàn thiện.
- Lớp dày dưới đáy dầm: ưu tiên khả năng chống võng, độ bám dính ban đầu và trình tự đắp lớp.
- Hốc sâu quanh cốt thép: ưu tiên khả năng bao bọc, lấp đầy, hạn chế túi khí và tạo môi trường bảo vệ cốt thép.
- Khe hoặc khoảng rỗng cần dòng chảy: ưu tiên vữa rót tự san bằng, bù co ngót.
- Vùng chịu tải tập trung: cần xác định rõ vữa có phải là một phần của cơ chế truyền lực hay chỉ phục hồi hình học.
Định mức vữa sửa chữa bê tông không thể xác định chỉ bằng diện tích bề mặt. Cách tính phải xuất phát từ thể tích thực tế của phần bê tông bị loại bỏ. Với một vùng hư hỏng tương đối đều, thể tích có thể ước tính từ chiều dài, chiều rộng và chiều sâu trung bình. Nhưng tại dầm bị rỗ tổ ong hoặc bong mảng không đều, chiều sâu trung bình dễ tạo sai số lớn.
Quy trình xác định khối lượng nên gồm các bước:
1. Đục bỏ toàn bộ bê tông yếu cho đến khi gặp nền đặc chắc, không dừng tại ranh giới có màu sắc khác biệt nhưng vẫn còn bở.
2. Đo chiều dài, chiều rộng và chiều sâu tại nhiều điểm thay vì lấy một giá trị duy nhất.
3. Tách riêng thể tích vùng quanh cốt thép, vì phần này thường có hình dạng phức tạp và phát sinh hao hụt thi công.
4. Quy đổi thể tích sang khối lượng theo định mức tiêu hao do nhà sản xuất công bố cho từng sản phẩm.
5. Bổ sung phần hao hụt thực tế theo hình dạng hốc, phương pháp trộn và điều kiện đưa vữa vào vị trí sửa chữa.
Không nên lấy quy cách bao 20 kg hoặc 25 kg để suy ra định mức cho mọi loại dầm. Quy cách đóng gói chỉ cho biết đơn vị cung ứng. Nó không thay thế thông số tiêu hao theo mét vuông, mét khối hoặc chiều dày thi công của từng sản phẩm.
Vai trò của lớp kết nối và bảo vệ cốt thép
Một trong những sai sót phổ biến nhất là trộn vữa rồi trát trực tiếp lên bê tông cũ. Bề mặt có thể nhìn sạch nhưng vẫn tồn tại bụi xi măng, hạt rời, lớp hồ yếu và sản phẩm ăn mòn. Tất cả đều tạo thành mặt phẳng phá hoại tiềm ẩn.
Sika Monotop 610 có vai trò là vữa kết nối và chất bảo vệ cốt thép chống ăn mòn. Vật liệu này giúp tăng độ bám dính giữa bê tông cũ và bê tông mới, đồng thời tạo lớp bảo vệ cho cốt thép trong khu vực sửa chữa.
Trình tự xử lý phải được thực hiện theo logic cơ học, không theo thói quen thi công:
Làm sạch bê tông yếu
Phần bê tông bong, rỗng, nứt tách hoặc mất liên kết phải được loại bỏ. Biên vùng sửa chữa cần rõ ràng. Không để lại các vạt mỏng bằng không tại mép hốc, vì chúng dễ tiếp tục bong sau khi lớp vữa mới đã đóng rắn.
Bụi phải được làm sạch. Dầu, mỡ, sơn hoặc tạp chất tạo màng phải được loại bỏ bằng phương pháp phù hợp. Mục tiêu là tạo ra một nền có khả năng tiếp nhận vữa, không phải chỉ làm bề mặt có màu sáng hơn.
Xử lý cốt thép lộ ra
Cốt thép bị lộ phải được làm sạch sản phẩm ăn mòn và các thành phần bám dính yếu. Mức độ làm sạch cần đủ để lớp bảo vệ tiếp xúc được với bề mặt thép. Nếu cốt thép đã mất tiết diện đáng kể, phải đánh giá khả năng chịu lực trước khi phủ lại bằng vữa.
Không được dùng lớp vữa sửa chữa để che giấu tình trạng suy giảm của thép. Khi nguyên nhân ăn mòn vẫn còn, hiện tượng phá hủy sẽ tiếp tục bên dưới lớp phục hồi. Lớp vữa mới chỉ làm chậm khả năng quan sát hư hỏng.
Bão hòa nền bê tông
Bê tông nền cần được bão hòa bằng nước sạch nhưng không để đọng nước. Đây là trạng thái cân bằng khó nhưng bắt buộc. Nền quá khô sẽ hút nước từ vữa. Nền đọng nước sẽ tạo lớp phân cách và làm thay đổi tỷ lệ nước tại vùng tiếp xúc.
Sau khi bão hòa, bề mặt phải đạt trạng thái ẩm nhưng không bóng nước. Mọi vũng nước, dòng nước chảy hoặc vùng ẩm không đồng đều đều phải được xử lý trước khi quét lớp kết nối.
Quét lớp kết nối khi còn ướt
Sika Monotop 610 cần được quét lên bề mặt đã chuẩn bị và thi công vữa sửa chữa khi lớp kết nối còn ướt. Nếu để lớp kết nối khô hoàn toàn rồi mới trát vữa mà không có hướng dẫn xử lý bổ sung, cơ chế bám dính sẽ không còn như thiết kế ban đầu.
Đây là điểm kiểm soát mang tính thời điểm. Nó phụ thuộc vào nhiệt độ, gió, độ ẩm và độ hút nước của nền. Không thể quy định bằng một khoảng thời gian cố định cho mọi công trường. Người giám sát phải quan sát trạng thái thực tế của lớp kết nối trước khi chuyển bước.
Lớp kết nối không phải thủ tục phụ. Nó là mặt phẳng truyền ứng suất giữa bê tông cũ và vật liệu phục hồi.
Quy trình thi công vữa sửa chữa Sika cho dầm
Một quy trình thi công ổn định phải kiểm soát từ khâu mở rộng vùng hư hỏng đến bảo dưỡng sau cùng. Các bước dưới đây áp dụng theo nguyên tắc chung cho vữa sửa chữa bê tông cường độ cao, nhưng thông số trộn và thời gian thao tác vẫn phải tuân theo tài liệu kỹ thuật của từng sản phẩm.
1. Khảo sát và khoanh vùng phá hoại
Trước khi đục, cần xác định phạm vi bong tách bằng quan sát, gõ kiểm tra hoặc phương pháp kiểm định phù hợp. Vùng có âm thanh rỗng, nứt tách hoặc biến dạng bất thường không được coi là nền đạt yêu cầu.
Nếu dầm xuất hiện nứt lớn, nứt xiên gần gối, võng bất thường hoặc cốt thép chịu lực bị đứt, công tác sửa chữa bề mặt phải dừng ở bước bảo đảm an toàn. Khi đó cần có đánh giá kết cấu riêng. Không được tiếp tục trát vữa chỉ vì phần bê tông đã được đục mở.
2. Đục bỏ bê tông suy yếu
Bê tông yếu phải được đục đến nền đặc chắc. Phương pháp đục không được tạo thêm chấn động gây nứt lan vào vùng bê tông còn tốt. Các cạnh sửa chữa nên có hình dạng rõ, tránh chuyển tiếp quá mỏng.
Khu vực quanh cốt thép cần được mở đủ để làm sạch và đưa vữa bao bọc. Nếu chỉ mở một mặt nhỏ rồi nhồi vữa vào khoảng trống hẹp, nguy cơ tồn tại lỗ rỗng phía sau cốt thép sẽ tăng.
3. Làm sạch cốt thép và nền
Cốt thép được làm sạch gỉ và sản phẩm ăn mòn. Bê tông được làm sạch bụi, mảnh vụn và tạp chất. Nước dùng để bão hòa phải sạch. Không để bề mặt có dầu, bùn hoặc lớp hồ xi măng rời.
Ở bước này, kiểm tra bằng mắt thường là chưa đủ nếu vùng rỗng nằm sâu. Đèn chiếu, dụng cụ kiểm tra cơ học và quan sát nhiều hướng giúp phát hiện các túi rỗng còn sót lại.
4. Trộn vật liệu
Vữa một thành phần như Sika Monotop R hoặc các sản phẩm tương đương cần được trộn theo lượng nước do nhà sản xuất quy định. Không tự ý tăng nước để hỗn hợp dễ miết hoặc dễ bơm. Nước dư làm tăng mao dẫn sau khi đóng rắn, làm suy giảm độ đặc chắc và tăng co ngót.
Với vữa rót hoặc vữa epoxy, tỷ lệ thành phần càng phải được kiểm soát chặt. Sai tỷ lệ làm thay đổi thời gian thi công, độ chảy và trạng thái đóng rắn. Không trộn thủ công theo cảm giác trong các vùng cần truyền lực.
5. Thi công lớp kết nối và lớp vữa sửa chữa
Sau khi nền đạt trạng thái bão hòa bề mặt khô, quét Sika Monotop 610 lên vùng cần sửa chữa. Vữa sửa chữa được thi công khi lớp kết nối còn ướt.
Sika Monotop R không được thi công vượt quá 20 mm mỗi lớp. Nếu cần chiều dày lớn hơn, phải chia lớp theo quy trình phù hợp. Sika Monotop 615 HB cho phép chiều dày lớn hơn, lên tới 60 mm mỗi lớp, thích hợp hơn với vị trí dưới đáy dầm hoặc trần. Tuy nhiên, tổng chiều dày và hình dạng vùng sửa chữa vẫn phải được kiểm soát.
Vữa phải được ép chặt vào nền, đặc biệt quanh cốt thép và các góc khuất. Không được để khoảng rỗng giữa cốt thép và vữa. Với khu vực cần rót, dòng vữa phải đi liên tục và có đường thoát khí phù hợp.
6. Tạo hình và hoàn thiện
Bề mặt hoàn thiện phải bám theo hình học ban đầu của dầm, không tạo gờ sắc hoặc vùng dày cục bộ không cần thiết. Tại đáy dầm, việc tạo hình không được làm rung hoặc kéo tách lớp vữa mới.
Nếu lớp sửa chữa bị khô bề mặt quá nhanh, xuất hiện vết nứt chân chim hoặc mất liên kết tại mép, phải dừng để đánh giá. Không dùng lớp hoàn thiện mỏng để che các dấu hiệu phá hoại đang tiếp diễn.
Bảo dưỡng quyết định chất lượng đóng rắn
Vữa sửa chữa có thể đạt cường độ nén khoảng 30–60 MPa sau khi đóng rắn đầy đủ, nhưng cường độ này chỉ hình thành khi quá trình thủy hóa được duy trì phù hợp. Bảo dưỡng không phải công đoạn sau cùng mang tính hình thức.
Trong tối thiểu 3 ngày, bề mặt cần được bảo dưỡng bằng bao bố ướt hoặc chất bảo dưỡng theo yêu cầu của hệ vật liệu. Điều kiện nắng, gió, nhiệt độ nền và vị trí dầm đều ảnh hưởng đến tốc độ mất nước. Đáy dầm ngoài trời, mặt đứng hướng nắng và khu vực thông gió mạnh có nguy cơ khô nhanh hơn đáng kể.
Các lỗi thường gặp gồm:
- Phun nước quá mạnh làm xói bề mặt vữa còn non.
- Để bao bố khô nhưng vẫn coi là đã bảo dưỡng.
- Dùng chất bảo dưỡng không tương thích với lớp phủ tiếp theo.
- Tháo khuôn hoặc đưa kết cấu vào trạng thái chịu tải sớm.
- Bỏ qua vết nứt co ngót xuất hiện trong những ngày đầu.
Cường độ nén của vữa là một chỉ tiêu vật liệu. Khả năng làm việc của cả vùng sửa chữa còn phụ thuộc vào cường độ bám dính, mô đun đàn hồi tương thích, trạng thái nền và điều kiện biên. Nếu vữa quá cứng so với nền yếu, ứng suất tập trung có thể xuất hiện tại mặt tiếp xúc. Nếu nền tiếp tục biến dạng hoặc nứt, lớp vữa sẽ chịu tác động kéo và cắt theo đường liên kết.
Giới hạn chịu lực sau khi phục hồi
Sau khi thi công xong, dầm không mặc nhiên được xem là đã khôi phục hoàn toàn. Cần phân biệt ba trạng thái:
1. Phục hồi lớp bảo vệ: bê tông bị bong hoặc rỗ được thay thế, cốt thép được làm sạch và phủ bảo vệ.
2. Phục hồi tiết diện: phần bê tông mất được lấp đầy bằng vật liệu có khả năng bám dính và đóng rắn phù hợp.
3. Gia cường chịu lực: khả năng chịu uốn, chịu cắt hoặc chịu tải tập trung của dầm được tăng lên bằng một hệ giải pháp đã tính toán.
Vữa sửa chữa thường xử lý tốt hai trạng thái đầu khi hư hỏng nằm trong phạm vi cho phép. Trạng thái thứ ba cần một thiết kế khác. Nếu dầm bị gãy đứt cốt thép chịu lực chính, bị nứt xiên nghiêm trọng hoặc đã mất tiết diện chịu lực lớn, không thể tuyên bố phục hồi chỉ dựa vào cường độ của vữa.
Sợi carbon gia cường, cấy thép, bản thép hoặc các giải pháp bổ sung khác chỉ được lựa chọn sau khi xác định cơ chế thiếu khả năng chịu lực. Dán sợi carbon lên một dầm còn lớp bê tông nền yếu cũng không tạo ra kết quả ổn định. Vật liệu gia cường sẽ truyền ứng suất vào nền. Nếu nền không đủ khả năng tiếp nhận, phá hoại sẽ xảy ra tại lớp bê tông hoặc mặt dán.
Đặc biệt, với tải trọng động liên tục của dầm cầu đường, không nên tự suy đoán giới hạn mỏi dài hạn khi chưa có hồ sơ kiểm định kết cấu và dữ liệu tải trọng. Vữa sửa chữa có thể làm kín và phục hồi vùng mất vật liệu, nhưng không tự cung cấp cơ sở để khẳng định tuổi thọ mỏi của toàn bộ dầm.
Những lỗi làm mất hiệu quả sửa chữa
Các lỗi dưới đây xuất hiện lặp lại trong nhiều công trình. Chúng không đến từ thiếu vật liệu. Chúng đến từ việc bỏ qua cơ chế phá hoại.
Trát vữa lên nền bê tông chưa đặc chắc
Lớp vữa mới bám vào lớp bê tông yếu. Mặt phá hoại nằm dưới lớp kết nối. Bề mặt sau hoàn thiện có thể phẳng, nhưng liên kết không có khả năng truyền ứng suất ổn định.
Thi công Monotop R quá dày trong một lớp
Giới hạn 20 mm mỗi lớp bị bỏ qua để rút ngắn thời gian. Lớp vữa nặng, co ngót và mất ổn định trên mặt đứng hoặc đáy dầm. Các vết nứt và vùng bong tách sau đó bị quy cho chất lượng vật liệu, trong khi nguyên nhân nằm ở chiều dày thi công.
Không xử lý gỉ cốt thép
Cốt thép được che phủ khi sản phẩm ăn mòn vẫn còn trên bề mặt. Quá trình ăn mòn tiếp tục tạo áp lực trong bê tông. Lớp sửa chữa mới lại bị đẩy bật.
Để nước đọng trên nền
Bề mặt được gọi là đã bão hòa nhưng thực tế còn màng nước tự do. Lớp kết nối bị pha loãng, vữa bị phân lớp tại vùng tiếp xúc. Độ bám dính suy giảm trước khi cường độ nén được hình thành.
Tăng nước để dễ thi công
Hỗn hợp trở nên mềm hơn, nhưng lượng mao quản sau đóng rắn tăng. Cường độ và độ đặc chắc suy giảm. Bề mặt có thể dễ hoàn thiện trong vài phút đầu, sau đó xuất hiện co ngót và bụi hóa.
Dùng vữa sửa chữa để che giấu hư hỏng chịu lực
Đây là lỗi nghiêm trọng nhất. Khi nguyên nhân là mất cốt thép, nứt do quá tải hoặc thiếu khả năng chịu cắt, một lớp vữa không thể thay thế tính toán kết cấu. Sửa chữa hình học không đồng nghĩa với khôi phục cơ chế chịu lực.
Khuyến cáo thi công cho từng tình huống
Có thể quy đổi lựa chọn ban đầu theo các nhóm hư hỏng sau:
- Rỗ tổ ong nông, bong lớp bảo vệ: loại bỏ bê tông yếu, làm sạch nền và cốt thép, dùng vữa xi măng polymer cải tiến theo chiều dày từng lớp.
- Vùng đáy dầm bị mất bê tông với chiều dày lớn: xem xét Sika Monotop 615 HB hoặc vật liệu có giới hạn thi công tương đương, chia lớp theo điều kiện thực tế và kiểm soát chống võng.
- Vùng mặt đứng cần sửa mỏng: Sika Monotop R phù hợp hơn nếu chiều dày không vượt quá 20 mm mỗi lớp.
- Khoảng rỗng cần vật liệu tự chảy và bù co ngót: xem xét SikaGrout 214-11, đồng thời kiểm tra khả năng thoát khí và độ kín của khuôn.
- Vùng cần hệ vữa nhựa theo yêu cầu truyền lực: xem xét Sikadur 42 MP sau khi xác định đầy đủ điều kiện nền, tỷ lệ trộn và cấu tạo vùng sửa chữa.
- Cốt thép chịu lực bị giảm tiết diện hoặc đứt: không dừng ở sửa chữa bằng vữa; phải đánh giá phương án gia cường cơ học.
- Nứt xiên, võng lớn hoặc biến dạng bất thường: cần kiểm định trước khi đục phá và thi công phục hồi.
Khuyến cáo cuối cùng phải rõ ràng: không thi công vữa sửa chữa khi chưa biết phần bê tông bị loại bỏ đang đóng vai trò gì trong mặt cắt dầm. Độ sâu hư hỏng, vị trí cốt thép, hướng nứt và trạng thái tải phải được ghi nhận. Nếu không, mọi định mức vật tư chỉ là ước lượng, còn mọi tuyên bố về khả năng chịu lực đều thiếu cơ sở.
Vữa sửa chữa bê tông cường độ cao cho dầm là công cụ phục hồi có giới hạn. Sika Monotop R kiểm soát lớp sửa chữa mỏng. Sika Monotop 615 HB xử lý vùng cần chiều dày lớn hơn. Sika Monotop 610 tạo lớp kết nối và bảo vệ cốt thép. SikaGrout 214-11 xử lý các khoang cần vữa rót tự san bằng, bù co ngót. Sikadur 42 MP thuộc nhóm vữa nhựa cho điều kiện kỹ thuật riêng.
Nhưng vật liệu chỉ là một mắt xích. Nền bê tông phải đặc chắc. Cốt thép phải được làm sạch. Bề mặt phải bão hòa nhưng không đọng nước. Lớp kết nối phải còn ướt khi phủ vữa. Chiều dày phải nằm trong giới hạn sản phẩm. Bảo dưỡng phải kéo dài tối thiểu ba ngày theo yêu cầu. Và khi dầm đã mất khả năng chịu lực chính, vữa phải được đặt đúng vị trí của nó: phục hồi vật liệu, không thay thế thiết kế gia cường.